افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٨٠ - كميت مقربين بالا

الْمُهاجِرِينَ وَ الْأَنْصارِ وَ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ ...» (التوبة: ١٠٠)؛ را قيد مى‌زند كه سابقين الى الايمان و الخيرات مراد است؛ چون كه سبقت متعلقى مى‌خواهد و الا بى معنى مى‌شود.

در مجموع مى‌شود گفت- والله العالم- معناى السابقون السابقون، اين مى‌شود كه سبقت گيرندگان به سوى خيرات- عقايد حقه، انجام واجبات و ترك محرمات- سبقت گيرندگان به سوى مغفرت و بهشت هستند: «سابِقُوا إِلى‌ مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ ...» (الحديد: ٢١)، والله العالم.

ممكن است از آيه، حصر مقربون را در سابقون- سبقت گيرندگان فهميده شود؛ ولى بعيد نيست كه مراد حصر اكمل مقربون باشد؛ چون اصحاب يمين هم از جمله مقربين هستند هرچند در مرتبه پايين‌تر باشند.

كميت مقربين بالا

«ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ، وَ قَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ» (الواقعة: ١٣- ١٤)؛ جمع كثيرى (از سابقين) از گذشتگان هستند و جمع كمتر از ديگران، كه تفسير به مسلمانان شده‌است.

نظر ديگر، اولين را به سابقين صدر اسلام و آخرين را به سابقين دوره‌ى بعدى تفسير كرده‌اند.

به هرصورت با ملاحظه‌ى چند مطلب، اين دو تفسير آيه، مواجه با ترديد مى‌شود:

- ١ آيه‌ى مباركه‌ى: «كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ ...» (آل‌عمران: ١١٠)؛ شما- مسلمانان بهترين امت هستيد. و «وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرِينَ وَ الْأَنْصارِ ...» (التوبة: ١٠٠)، دلالت مى‌كند: سابقون در بين مهاجرين و انصار نسبتاً زياد بوده‌اند.

- ٢ دين اسلام از جهت طولى تا قيامت ادامه دارد، واز جهت عرضى، تمام نوع انسانى را