افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٨٩ - ارتباطات پيش رفته

اصطلاح منطق از تصور مفاهيم ضرورى به تصور مفاهيم نظرى، و از تصديقات ضرورى به تصديقات نظرى پى مى‌برند، هدايات إلهى نيز چنين است اين هدايت براى همه‌ى بشر- به استثناى قاصرين عام- است پذيرفته شدگان هدايت اولى لياقت پذيرفتن هدايات ثانوى را دارند و خداوند فياض، آنان را به تدريج به مراتب بالا هدايت مى‌كند: «وَ الَّذِينَ اهْتَدَوْا زادَهُمْ هُدىً وَ آتاهُمْ تَقْواهُمْ» (محمد: ١٧)؛ و آنانى كه هدايت اولى را نپذيرند، عمداً و يا تقصيراً هدايت ثانوى را نمى‌پذيرند و گمراه مى‌شوند با سياه دل چه سود، گفتن وعظ!

بنابراين، اين آيه و آيات مماثل آن نمى‌گويند كه خداوند در هدايت و اضلال بين بندگان تبعيض روا مى‌دارد. سبحان الله عما يصفون.

«إِنَّها لَإِحْدَى الْكُبَرِ، نَذِيراً لِلْبَشَرِ» (المدثر: ٣٥- ٣٦)؛ ضمير «انها» احتمالا يا به آيات قرآن و يا به سقر بر مى‌گردد؛ يعنى دوزخ، يا آيات قرآن و پاره‌اى از آنچه كه در ضمن آيات گذشته آمده يكى از بزرگترين‌ها[١] مى‌باشد كه براى همه انسانها بيم دهنده است؛ يعنى آيه دلالت بر مكلفيت همه دارد.

ارتباطات پيش رفته‌

«فِي جَنَّاتٍ يَتَساءَلُونَ، عَنِ الْمُجْرِمِينَ، ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ، قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ، وَ لَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ، وَ كُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخائِضِينَ، وَ كُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ، حَتَّى أَتانَا الْيَقِينُ‌ (المدثر: ٤٠- ٤٧)؛ بهشتى‌ها از دوزخيان، مى‌پرسند چه چيز شما را در دوزخ در آورد؟ آنان جواب مى‌دهند ما از نماز گزاران نبوديم و بينوايان را غذا نمى‌داديم. از اين آيات به دست مى‌آيد كه ارتباط مكالمه‌اى بين كرات بهشت و كره‌ى دوزخ بر قرار است. و باهم صحبت مى‌كنند،

[١] - كبر جمع كبرى بزرگتر است.