افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٨٤ - تفسير سوره زخرف

چون استعمال كلمه‌ى اميد (لَعَلَّكُمْ) درباره خداوند صحيح نيست اميد قائم به مخاطب است نه به خود خداوند.[١]

اين مفسر از اين نظر خود كه قرآن را داراى دو كينونت اجمالى و تفصيلى دانسته و به آيه‌ى ٢٠ مباركه سوره هود نيز بر آن استدلال نموده‌ «كِتابٌ أُحْكِمَتْ آياتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ» (هود: ١)؛ در مورد قول مشهور كه قرآن دو نزول داشته يكى در شب قدر در آسمانى و دومى در ظرف ٢٣ سال توسط جبرئيل بر قلب نازنين و مقدس رسول اكرم (ص) نيز از همين جا استفاده برده است و نزول اول را به همان كينونت اولى تفسير نموده است‌[٢] به نظر اينجانب نظريه مذكور تصوير روشنى ندارد و لذا قابل تصديق نيست همين قرآن عربى در ام‌الكتاب بوده و بايد به شكل نوشته باشد و نوشته بدون حروف و كلمات وضعى نمى‌شود و بايد به يك لغتى از لغات باشد كه قهراً عربى بوده است. و آنچه كه مؤلف در اين مورد صحبت كرده كه مقدارى از آن اينجا نقل شد، مربوط به عمليه ذهنى خود اوست و نسبت آن به دلالت آيات قرآن مشكل است.

و نيز مسأله دو نزول قرآن اشكالات زيادى دارد و نگارنده نظر خود را در كتب ديگرش بيان كرده كه قرآن يك نزول دارد كه در ظرف ٢٣ سال ادامه يافته و شب قدر اول نزول تدريجى قرآن به زمين و بر روح آن حضرت (ص) بوده است. والله العالم.

[١] - راغب در مفردات مى‌گويد: لعل به معناى طمع و اشفاق است ... در بسيارى از موارد به حرف( كى) تفسير شده است و گفته‌اند كه طمع و اشفاق براى خداوند امكان ندارد. او مى‌گويد: لعل اگر چه طمع است؛ ولى گاهى براى طمع مخاطب و گاهى براى طمع غير او مى‌آيد؛ مانند( لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى‌) براى طمع موسى است به ايمان فرعون و معناى لعل در آيه و لعل باخغ نفسك اين است كه مردم گمان مى‌برند كه تو خود را به هلاكت مى‌اندازى.

[٢] - به تفسير الميزان سوره دخان مراجعه شود.