افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٦٢ - بحثى در مورد آيات فوق

امتناع كرد و مطرود و ملعون شد.

خداوند حكيم به هر چه دستور دهد آن چيز نيكو است، و نهى او كشف از قبح عمل مورد نهى مى‌كند و نبايد كه ظواهر قرآن را به مجرد گمانه زنى تأويل برد.

ظاهر قول يوسف: «رَأَيْتُهُمْ لِي ساجِدِينَ» (يوسف: ٤)؛ اين است كه ستارگان و خورشيد و ماه براى او سجده كرده‌اند و همچنين ظاهر آيه‌ى‌ «خَرُّوا لَهُ سُجَّداً، وَ قالَ يا أَبَتِ هذا تَأْوِيلُ رُءْيايَ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَعَلَها رَبِّي حَقًّا ...» (يوسف: ١٠٠)؛ از اين آيه و آيه‌ى بعدى دانسته مى‌شود خواب ها- به نحو موجبه‌ى جزييه- حكايت از واقعيتها دارد و بحث آن سر درازى دارد و هنوز علم بشرى به حقيقت آن احاطه پيدا نكرده است.

بحث مهم در اين است كه سجده‌ى قسم دوم، آيا حرام است يانه مى‌شود گفت: شمس و قمر در آيه‌ى محل بحث، خصوصيت ندارد سجده كردن براى غير خدا هر چند به قصد ربوبيت و خالقيت نباشد حرام است مگر اين كه بگوئيد آيه مذكور انصراف به سوى سجده به قصد ربوبيت دارد. كه بهتر است بگوييم سجده قسم دوم حرام است و دليل آن مذاق متشرعه و ارتكازات آنان است و لذا من در فقه شيعه تا كنون مخالفى در حرمت آن نديده‌ام.

تنبيه مهم: سجده براى خداوند كه اوج تذلل عبد در برابر رَبّ اوست حسن ذاتى دارد، سجده براى شكر نعمت‌هاى خداوند نيز وارد شده است و در يك حديث راوى مى‌گويد: بر امام صادق در حال سجده وارد شده و تا مرتبه‌ى تسبيحات او را شمردم‌[١]

[١] - معجم الاحاديث المعتبرة ج ٥/ ٢٩ سند آن معتبر است.