افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٧٦ - موجودات مادى در آسمان

مؤيد آن، آيه‌ى ديگر است كه مى‌فرمايد: «لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْمِيزانَ ...» (الحديد: ٢٥)؛ چون كه كلمه‌ى (معهم= با آنان) ظهور دارد كه مراد از ميزان، همان دين باشد.

اراده‌ى مؤمين در قيامت‌

«لَهُمْ ما يَشاؤُنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ذلِكَ هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ» (الشورى: ٢٢)؛ اراده‌ى عبد در بهشت به اذن خدا مؤثر كامل است هر چه بخواهند، خدا آن را به وجود مى‌آورد و گويا قانون سببيت در آن جا، غير از قانون سببيت در دنيا است. مرادم اختلاف مصاديق اسباب است، و كبراى قانون مذكور، در دنيا و آخرت يكسان بوده و همه‌جا ثابت است.

موجودات مادى در آسمان‌

«وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ وَ هُوَ عَلى‌ جَمْعِهِمْ إِذا يَشاءُ قَدِيرٌ» (الشورى: ٢٩)؛ از نشانه‌هاى خداوند آفرينش آسمانها و زمين است و آنچه كه در اين دو از جنبندگان پراكنده است و او بر جمع و يك‌جا كردن آن جنبندگان وقتى كه بخواهد توانا است جنبنده، ظهور در موجود مادى دارد، بنا براين اولين مطلبى كه از آيه به دست مى‌آيد [اين است‌] كه آسمانها تنها جاى ملائكه- موجودات لطيف روحانى به عقيده‌ى متكلمين مسلمان- نيست؛ بلكه محل موجودات مادى عاقل نيز مى‌باشد و اين وصف عقل آنان، از ضميرجمع غائب (على جمعهم) استفاده مى‌شود.

سؤال: ملائكه اگر اجسام لطيف باشند مى‌شود مصداق دابه باشند؟

جواب: ظهور لفظ دابه، ياد آور موجودات مادى و جسمانى محسوس است.