افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١١٥ - تفسير سوره فتح

آمده است؛ بلى در يك مورد، (ولدار للاخرة) آمده است ممكن است. موصوف للاخرة الحياة باشد. «وَ لَدارُ الْآخِرَةِ ...» (يوسف: ١٠٩).

تفسير سوره فتح‌[١]

«إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً، لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ وَ يُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَ يَهْدِيَكَ صِراطاً مُسْتَقِيماً، وَ يَنْصُرَكَ اللَّهُ نَصْراً عَزِيزاً» (الفتح: ١- ٣)؛ ما (در صلح حديبيه)[٢] براى تو گشايش روشنى نموديم تا خداوند گناه گذشته و آينده تو را بيامرزد و نعمت خود را بر تو به سر رساند و به راه راستا تر راهنمايى نمايد و يارى رساند ... نصر غالب (و كافى)

در آيه مباركه دو ايراد وجود دارد كه مفسّرين را به خود مشغول كرده است.

اول: اينكه فتح مذكور عليت روشنى با جمله دوم كه مغفرت گناهان گذشته و آينده آن حضرت (ص) باشد، ندارد هرچند با جملات سه گانه ارتباط آن ظاهر است.

بلى صلح حديبيه يك نوع اعتراف مشركين مكه به كيان مسلمانان بود كه تدريجاً به آزادى مكه مكرمه مركز اسلام از تصرف آنان شده سبب هدايت جمعى به اسلام گرديده و اسلام بر خيلى از سرزمينهاى ديگر استيلا يافت و مردم به نور اسلام به إنسانيت خود برگشتند، و اين بزرگ‌ترين نعمتى بود براى حامل رسالت الهى و يارى كم‌نظير. در جواب ايراد مذكور جوابهاى نامربوطى گفته شده كه در كتب تفسير من جمله مجمع البيان نقل شده است؛ ولى نقل و نقد آن جز تلف وقت فايده‌اى ندارد.

[١] - اين سوره مدنى و داراى ٢٩ آيه مى‌باشد.

[٢] - گفته‌اند حديبيه نام چاهى بوده كه خشك بوده و به بركت دعاى آن حضرت( ص) پر از آب شده است.