افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٧٣ - روز پنجاه هزار ساله(سه روز داراز)

روز پنجاه هزار ساله (سه روز داراز)

«مِنَ اللَّهِ ذِي الْمَعارِجِ، تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ» (المعارج: ٣- ٤)؛ در اين آيه‌ى مباركه مطالب ذيل وجود دارد:

١- خداوند صاحب معارج و مصاعد است. از جمله عروج كنندگان از اين معارج و مصاعد، ملائكه و روح مى‌باشند و اينكه آيا موجوداتى ديگر در جهان است كه از اين معارج استفاده كنند؟ چيزى نمى‌دانيم. و آيا عروج روحانى و صعود معنوى انسان از اين معارج صورت مى‌گيرد؛ باز معلوم نيست! و اينكه حقيقت اين معارج چيست؟ چيزى فهميده نمى‌شود.[١] آيا اين روز، به معناى دوره‌اى است؛ مانند شش روز خلقت آسمانها و زمين و متعلقات آن، يا واقعاً كره‌اى در كهكشانى وجود دارد بسيار بزرگ و حركت وضعى به آن تفسير شده و آن خيلى كُند و آهسته است كه يك روز آن، پنجاه هزار است، و ممكن است احتمال اول راجح‌تر باشد.

يا عروج ملائكه به پندار جمعى خارج از زمان و مكان است و تنها طول اين خروج را خداوند براى ما، اسيران زمان و مكان، به كلمه‌ى (مقدار زمان) مانوس‌ما، بيان فرموده است. مى‌بينيد مشكل فهم اين دو آيه مباركه از جهات گوناگون ممكن است آن را در متشابهات پنهان كند.

به هر حال مطابق فهم عام مسلمانان ملائكه، اجسام لطيفه‌اند نه مجردات خياليه‌ى فلاسفه، كه از زمان و مكان خارج باشند و حتى به ادعاى هادى سبزوارى در شرح منظومه به پيروى‌

[١] - جمعى مدرج را اسم آلة مى‌دانند.