تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٤٧٥
كردهاند و اينحكم مستمر بوده و شايع و مشروع تا زمان عمر بن الخطاب و قرآن و احاديث دلالت دارند بر مشروعيت نكاح متعه چنان كه حقتعالى ميفرمايد كه فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً چه ظاهر آن دالست بر آنكه آنچه مهر زنان مستمتعه كردهايد بجهة عقد متعه آن را بديشان دهيد و مفسران روايت كردهاند از عبد اللَّه عباس و سدى و سعيد بن جبير و جماعت تابعين كه مراد از استمتاع در اين آيه نكاح متعه است و در قرائت شاذه نقل از عبد اللَّه بن عباس و عبد اللَّه مسعود و ابى بن كعب و غير ايشان چنين وارد است كه (فما استمتعتم به منهن الى اجل مسمى) و اين قرائت نص است بر صحة متعه زيرا كه اجل مسمى يعنى مدت معين در غير متعه نميباشد و ظاهر است كه مراد باجل مسمى آن مدتى است كه در عقد متعه ذكر كرده ميشود و نيز روايتست كه شخصى از عبد اللَّه عباس پرسيد كه حكم متعه در شرع چيست عبد اللَّه گفت مگر سورة النساء را نخواندهاى كه فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً آن شخص گفت كه ما اين چنين نميخوانيم عبد اللَّه گفت حقتعالى اين آيه را چنين فرستاده كه (فما استمتعتم به منهن الى اجل مسمى) و سه بار اين را مكرر كرد و مسلم در صحيح خود باسناد از عطا روايت كرده كه گفت جماعتى از جابر عبد اللَّه انصارى مسئله چند پرسيدند از آن جمله يكى اين بود كه آيا متعه مشروع و حلال است يا نه گفت حلال است و حضرت رسالة (ص) آن را مشروع گردانيد بحكم خدا و مخفى نيست كه مسلم از معتبران محدثين است نزد سنيان و روايتست از حضرت امام محمد باقر (ع) از رسول خدا (ص) كه شب معراج جبرئيل مرا گفت يا محمد (ص) حقتعالى ميفرمايد كه من آمرزيدم امتان ترا كه متعه كنند و اين حديث مشتملست بر فضيلت متعه چنان كه دليلست بر مشروعيت آن و روايتست كه شخصى از امام جعفر صادق (ع) پرسيد كه رسول خدا (ص) متعه كرده جواب داد نعم متعه كرده و بالجمله نزاعى نيست در ميان اهل اسلام در مشروع بودن متعه در صدر اسلام پس اگر كسى مشروعيت متعه را در صدر اسلام انكار كند از اعند منافقين و كافرين باشد اما نزاع در ميان سنى و شيعه در نسخ و عدم نسخ متعه است سنى ميگويد كه متعه در صدر اسلام مشروع بود اما بعد از آن منسوخ شد و سند ايشان آنست كه عمر خطاب در ايام خلافت خود بر بالاى منبر برآمد و گفت (ايها الناس ثلث كن فى عهد رسول اللَّه انا انهى عنهن و اعاقب عليهن متعة النساء و متعة الحج وحى على خير العمل) يعنى سه چيز كه در عهد رسول خدا (ص) مشروع بود و مردم آن را بجا ميآوردند بحكم خدا من در اينزمان آنها را حرام ميگردانم بر مردمان و عقاب و ايذا ميكنم هر كرا بآن ارتكاب نمايد و آن سه چيز يكى متعه زنانست دوم متعه حج سيم (حى على خير العمل) در اذان و اقامه و در روايت ديگر آمده كه عمر بر بالاى منبر شد و گفت (متعتان كانتا فى عهد رسول اللَّه حلالين انى احرمهما و اعاقب عليهما