و يا در موضع علت است اى (لكى تنجوا بادراك ما تاملون و تفوزوا بثواب الجنة) يعنى ترك ربا كنيد تا برسيد بآنچه آرزو داريد و فايز شويد بثواب جاويد و تخصيص ربا بذكر از ميان محرمات جهت آنست كه اين فعل در ميان مردمان بسيار واقع مى‌شد تا آنكه اكثر معامله ايشان برين منوال بود و گويند حكمت در تحريم ربا مصلحت دنيويست كه حق سبحانه عالم است بآن و عقول ما بآن نميرسد و وجه ديگر آنست كه تا اظهار عدل كنند در آنكه هر چه داده باشند قبض كنند بدون زياده و از ابى عبد اللَّه (ع) مرويست كه حكمة در تحريم ربا تحريص است بر مكارم اخلاق و انذار معسر بدون زيادتى و قرض دادن و دستگيرى فروماندگان كردن بى ضررى كه بايشان رسد و تكرار اين حكم در قرآن بجهة تأكيد است و ذكر آن در سوره البقره بلفظ تحريم و اينجا بلفظ نهى جهة آنست كه تا تحريم آن على ابلغ الوجوه باشد چه راه منع حكيم در تكليف ازين دو بيرون نباشد و تخصيص اين باكل با آنكه جميع تصرفات او منهى است جهة آنست كه اكل معظم انتفاع است و بدانكه اجماع اماميه آنست كه آيات تحريم ربا مخصوص شده و بر عموم خود نيست زيرا كه نزد ائمه هدى صلوات اللَّه عليهم ثابتست كه ربا ميان والد و ولد و زوج و زوجه و سيد و عبد و مسلم و حربى مباح است و چون ربا در ميان كفار بسيار شايع بود از اين جهة حق سبحانه تهديد مؤمنان ميكند از اقدام نمودن بمثل فعل ايشان بقوله‌ وَ اتَّقُوا و بترسيد اى گرويدگان بخدا و رسول بتحرز از متابعت كفار و تعاطى افعال ايشان‌ النَّارَ الَّتِي‌ از آتشى كه‌ أُعِدَّتْ لِلْكافِرِينَ‌ آماده كرده شده است براى كافران درين تنبيه است بر آنكه دوزخ بالذات معد است براى كفار و بالعرض و التبع براى عصات اهل ايمان هم چنان كه در صفت جنة فرموده كه اعدت للمتقين و بديهى است كه اطفال و مجانين اهل ايمان نيز درين داخل خواهند بود و گويند كافر را نار تعذيبست و مؤمن را تأديب و نزد بعضى تخصيص اعداد نار براى كفاران بجهة آنست كه اينان مقطوع عليهم‌اند به دخول دون مؤمنان چه در حق ايشان دخول و عدم دخول ايشان در نار هر دو مجوز است و گويند مراد باين نار آتشيست كه مخصوص است بكفار چه دوزخ منازل و دركات دارد و هر دركه مخصوص بجماعتى است پس غرض مبالغه است در تهديد مؤمنان و اشعار بر آنكه هر كدام كه اقدام نمايد بر فعل كافران در حكم ايشانست كما

قال (ع) من تشبه بقوم فهو منهم‌

و حسن بصرى گفته كه تخصيص كفار باعداد نار براى ايشان منع مشاركت غير ايشان نمى‌كند هم چنان كه تخصيص مرتدين باسوداد وجه مانع نيست مشاركت ساير كفار را بايشان و مثل اين در قرآن بسيار است و اصل آنست كه تخصيص شي‌ء به ذكر دلالت نميكند بر آنكه ما عداى آن بخلاف آن باشد و چون ذكر دوزخ كرد و مؤمنانرا از آن بترسانيد