كه اصلا منقطع نميگردد و نزد بعضى كان تامه است و خير امة حال اى (وجدتم حالكونكم خير امة) و نزد بعضى ديگر بمعنى صار است يعنى گرديده‌ايد بهترين امت بجهة صدور اعمال حسنه از شما قولى آنست كه معنى آنست كه شما بهترين امتيد در سابق علم يا در لوح محفوظ يا در كتب انبيا يا در روز ميثاق كه در جواب الست بربكم مسارعت نموديد و خيرية اين امة بجهت آنست كه در سلك خدمت حضرت رسالت (ص) منتظم‌اند و نعم ما قيل (لما دعى اللَّه داعيا لطاعته باكرم الرسل كنا اكرم الامم) چون خدا پيغمبر (ص) ما را برحمت خوانده است افضل پيغمبران باشيم ما خير الامم و گفته‌اند كه خيريت اين امت در اين سه صفت است كه بيان ميكند تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ‌ ميفرمايند بر چيزى كه شرع مستحسن آنست و آمران‌ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ و نهى ميكنيد از هر چيزى كه شريعة مستقبح آنست و ناهى آن‌ وَ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ‌ و ميرويد از روى تحقيق و ثبات بخدا و اين متضمن ايمانست بهر چه تصديق بآن واجبست چه ايمان گاهى معتد به و محقق است كه آن تعلق گرفته باشد بهر چه حقتعالى تصديق بآن واجب و لازم گردانيده باشد پس ايمان به بعضى دون بعضى كافى نباشد كقوله‌ وَ يَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَ نَكْفُرُ بِبَعْضٍ‌ الى قوله‌ أُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ حَقًّا و تاخير اين قسم از دو قسم اول با آنكه حق آن تقديم است جهة دلالت است بر آنكه ايشان امر بمعروف و نهى از منكر مى‌كنند بجهة ايمان آوردن بخدا و تصديق بآن و اظهار دين او و مراد به اين جمله خبريه امر است از قبيل‌ وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَ‌ پس آيه دال باشد بر وجوب عينى بر قول اصح بجهة اطلاق آن و بعضى از اهل خلاف استدلال كرده‌اند باين آيه بر آنكه اجماع حجة است زيرا كه اين مقتضى آنست كه (تامرون بكل معروف و تنهون عن المنكر) يعنى ايشان آمرند بهر چه معروفست و ناهى‌اند از هر چه منكر است زيرا كه لام در آن براى استغراقست پس اگر اجماع ميكردند بر خطا يكى از ايندو كليه متحقق نميشد و هو المط و جواب آنست كه لا تسلم كه لام در اسم جنس براى استغراقست و بر تقدير تسليم محمول است بر آنكه معصوم با ايشان باشد بجهة عدم تحقق آنچه مذكور شد در غير ايشان و باين نقل وارد شده از ائمه هدى (ع) و گفته‌اند كه‌

كيف تكون خير امة و قد قتل فيها ابن بنت رسول اللَّه بينها

يعنى چگونه ايشان بهترين امت باشند و حال آنكه كشته شده در ميان ايشان پسر دختر پيغمبر ايشان و بنا بر آنكه اين سه قسم جمله مستأنفه باشد براى بيان خيرية امت پس اين خصال ثلثه شرط خيرية ايشان باشد و از بعضى اصحاب مرويست كه (من اراد ان يكون خير هذه الامة فليؤد شرط اللَّه تعالى فيه الايمان باللَّه و الامر بالمعروف و النهى عن المنكر) هر كه خواهد بهترين اين‌