راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٧٥ - باب هفتم نمازهاى ديگر

مى‌گويم: در اين مورد طبق سنّت به گفتن چهار تكبير اكتفا مى‌شود.

جايز است بر جنازه‌هاى متعدّد فقط يك نماز خوانده شود، و در عكس آن اقوال مختلفى گفته شده است.

در فضيلت نماز ميّت و تشييع آن و چهار گوشه تابوت مرده را گرفتن اخبار بسيارى وارد شده كه ما برخى از آنها را در كتاب آداب مصاحبت و معاشرت از بخش عادات ذكر خواهيم كرد.

يكى از دانشمندان ما«٢٧» گفته است: امّا در مورد جنازه، پس به هنگام مشاهده و گذاردن آن در پيش روى تو، به يادآور از خانواده و فرزندانت كه آنها را پس از خود به جا مى‌گذارى و اموالى را كه ترك مى‌كنى و با دست تهى بر خداوند وارد مى‌شوى و اين كه جز اعمال شايسته و كارهاى سودآور در آخرت چيزى نمى‌تواند با مرده همراه باشد و بنگر كه چگونه شادابى او از ميان رفته و چابكى و نيرومندى او دگرگون شده و به اندك مدّتى خاك گور شكل او را محو مى‌كند، و زيبايى او را از ميان مى‌برد در حالى كه فرزندانش يتيم شده و زنانش بيوه گشته، و اموالش از دست رفته، و جايش در مسجد و مجالس ديگر خالى و آثارش منقطع شده است با اين كه او آرزويى دراز داشت، و حيله و نيرنگ بسيار براى مساعد كردن شرايط و اسباب به كار مى‌برد. و از دخول در زير خاك و ورود بر آنچه شرح آن در كتاب آمده غافل بود، و به قدرت و جوانى خود اعتماد داشت، و از مرگ فجيع و هلاك سريع خود كه در پيش رويش قرار داشت روگردان بود.

به هر حال او در ترديد بسر مى‌برد. و گاهى هم مردگانى را تشييع مى‌كرد، امّا اكنون پاها و پيوندهايش از كار افتاده است. آن كه زبانش در هم فرو رفته و تباه شده چگونه مى‌تواند سخن گويد و آن كه دندانهايش دگرگون شده چسان مى‌تواند بخندد و چگونه مى‌تواند چاره‌اى به حال خود انديشد كسى كه اگر ده سال مى‌گذشت در اين امر نمى‌انديشيد در حالى كه ميان او و مرگ بيش از يك ماه يا كمتر فاصله نبود، و او از آنچه در باره‌اش اراده‌