راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٨٥ - بيان اعمال باطنى حجّ

برساند.»«٣٧» اين روايت در مورد كسى است كه در كنار روضه او حضور نيافته، پس چگونه است حال كسى كه به شوق لقاى او از وطن بيرون آمده و بيابانها را در نورديده تا به جبران آن كه نتوانسته رخسار كريم آن حضرت را زيارت كند به مشاهده روضه منوّر او بسنده كند! پيامبر خدا (ص) فرموده است: «هر كس يك بار بر من درود فرستد خدا ده بار به او درود مى‌فرستد.»«٣٨» اين پاداش كسى است كه به زبان بر او صلوات فرستد، و در اين صورت پاداش كسى كه با بدن خود به زيارت او شتافته چه خواهد بود و سپس نزديك منبر بيا و چنين پندار كه پيامبر (ص) بر بالاى منبر رفته و طلعت شريف او را در دلت تصوّر كن كه در حالى كه بر روى منبر ايستاده و مهاجران و انصار چشمان خود را به او دوخته‌اند با خطبه خويش آنان را به فرمانبردارى از خداوند تشويق مى‌كند، و تو در اين هنگام از خداوند بخواه كه در قيامت ميان تو و او جدايى نيندازد. اينها كه گفته شد وظيفه دل در اعمال حجّ است.

حجّ‌گزار چون از همه اينها فراغت يابد بايد غم و اندوه و ترس قلب او را فرا گيرد زيرا او نمى‌داند كه حجّش قبول شده و در زمره دوستان قرار گرفته يا حجّ او مردود گرديده و به طرد شدگان ملحق شده است و بايد اين را از دل و اعمال خود درك كند، چه اگر ببيند دلش از سراى غرور نفرت دارد و با حضرت حقّ انس مى‌گيرد، و اعمال او با شرع هماهنگ است بايد به قبولى حجّ خويش مطمئن شود، زيرا خداوند متعال اعمال كسى را كه مورد محبّت اوست قبول مى‌كند، و او هر كس را دوست بدارد متولّى حالش مى‌شود و آثار محبّت خود را به او ظاهر مى‌سازد، و قدرت دشمن خود ابليس را از او باز مى‌دارد و ظهور اين احوال بر حجّ‌گزار نشاط قبولى حجّ اوست، و اگر وضع بر خلاف اين باشد بهره او از حجّ جز رنج و تعب چيز ديگرى نبوده است، و از اين حالت به خدا پناه مى‌بريم.