محصول و يك بيستم است و حقّى كه بايد آن را بدهى به مقتضاى آيه وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ، مى‌باشد، يعنى كسى كه نزد تو حاضر شود چيزى را پس از چيزى بده ...» راوى مى‌گويد: نمى‌دانم جز اين كه فرمود: «دسته علف پس از آن دسته علف تا فارغ شوى.»«٦»

در الفقيه آمده كه امام صادق (ع) فرموده است: «در شب درو مكن، انگور را نچين، خرما را قطع مكن، قربانى انجام نده، تخم را مپاش زيرا همان گونه كه در درو بايد بخشش كنى در بذر نيز بايد بخشش داشته باشى، و اگر اين كارها را در شب انجام دهى بيچارگان، گدايان، مستمندان قانع و فقيران معترض نزد تو حاضر نخواهند شد.»«٧»

بنابر مشهور در علس و سلت«٨» و هر چه از زمين مى‌رويد وكيل و وزن مى‌شود بجز سبزيها و خيار و خربزه و امثال آنها چنانچه به حدّ نصاب برسد زكات مستحبّ است، و نيز دادن زكات در مال التّجاره استحباب دارد به شرط آن كه سرمايه يك سال تمام در كار باشد و قيمت كالا به نصاب طلا يا نقره برسد، هر چند اين كالا متعلّق به كودك يا مجنون باشد و ولىّ آنها براى آنان تجارت كند. همچنين در مالى كه براى فرار از دادن زكات وضع آن تغيير داده شده، و در مالى كه در رسيدن آن به حدّ نصاب شكّ دارند، و در آنچه دو سال يا بيشتر از دسترس مالك خارج بوده و قدرت تصرّف در آن را نداشته مستحبّ است براى يكسال زكات آنها را بدهد. در ماديان چنانچه چرنده باشد و يكسال بدين وضع بگذراند، و در مال التّجاره‌اى كه سالهايى بگذرد و در نقصان باشد نيز پرداخت زكات براى يك سال مستحبّ است. همچنين در اموال غير منقولى كه تهيّه كرده است مانند كاروانسرا و حمّام و امثال آنها مستحبّ است زكات رشد قيمت آنها داده شود، و نيز در زيور آلاتى كه مورد استعمال آنها حرام باشد مانند خلخال براى مردان، كمربند براى زنان و ظروف ساخته شده از طلا و نقره اداى زكات استحباب دارد. همه‌

[٦] کافي، ج ٣، ص ٥٦٤.

[٧]- همان مأخذ، ص ١٥٩، شماره ٣؛ کافي، ج ٣، ص ٥٦٥، شماره ٣.

[٨]- عَلَس دانه‌اي است مانند گندم که خوراک مردم صنعا مي‌باشد، و سَلُت دانه‌اي است به نرمي گندم و خاصيّت جو را دارد – م.