راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٨ - باب پنجم در فضيلت جمعه و شرايط و آداب و مستحبّات آن
منبر مىرود و خطبه را شروع مىكند، و يا هنگامى است كه مردم به نماز مىايستند، و يا آخر وقت عصر كه وقت اختيار گفته مىشود، و يا كمى قبل از غروب آفتاب است.
حضرت فاطمه (ع) همين وقت را رعايت مىكرد و به خدمتكار خود دستور مىداد به خورشيد نگاه كند و آغاز غروب آن را به او خبر دهد. آن حضرت در آن هنگام تا غروب كامل خورشيد به دعا و استغفار مشغول مىشد، و مىفرمود ساعت مورد انتظار همين است و آن را از پدرش روايت مىكرد.«٧٩»
برخى از علما گفتهاند: اين ساعتى مبهم و نامشخّص در تمام روز است و مانند شب قدر مىباشد، تا مردم همه روز جمعه را مراقبت كنند و گفتهاند كه ساعت استجابت دعا در ساعات روز جمعه گردش دارد مانند شب قدر كه در شبهاى سال در گردش مىباشد، و اين رأى به صواب نزديكتر است، و آن را سرّى است كه ذكر آن در علم معامله شايسته نيست، ليكن بايد پيامبر خدا (ص) را در آنچه فرموده است تصديق كرد كه: «همانا پروردگارتان را در ايّام عمرتان نسيمهاى حياتبخشى است خود را در معرض آنها قرار دهيد»«٨٠» و روز جمعه يكى از آن روزهاست، لذا شايسته است انسان در تمام اين روز با آماده كردن دل و ملازمت ذكر و دورى از وسوسههاى دنيا خود را در معرض اين نفحات قرار دهد، شايد چيزى از آنها نصيب او گردد.
مىگويم: مستحبّ است كمى پيش از غروب آفتاب دعاى سمات را كه از اهل بيت (ع) روايت شده و مشهور«٨١» است بخواند.
غزّالى در ضمن آداب و سنّتهايى كه خارج از ترتيب سابق است و شامل همه روز جمعه مىشود چيزهاى ديگرى را نيز ذكر كرده كه چون ما آنچه را در قسمت نهم بيان كردهايم متضمن خلاصه و معتبر آنها در نزد ماست از ذكر بقيّه آنها صرف نظر كرديم.
[٧٩] معاني الاخبار، ص ٤٠٠، شماره ٥٩.
[٨٠]- طبراني از محمد بن مسلمه به سندي ضعيف؛ الجامع الصغير باب الالف.
[٨١]- مصباح کفعمي، ص ٤٢٣.