قربانى نيست بلكه منظور تزكيه نفس و تهذيب آن از صفت بخل و آراستن آن به زيور تعظيم نسبت به خداست كه: لَنْ يَنالَ الله لُحُومُها وَ لا دِماؤُها وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى‌ مِنْكُمْ«٢٢» و اين امر با مراعات بالا بودن بهاى قربانى حاصل مى‌شود.

مى‌گويم: در كافى از مردى به نام سواره روايت شده كه گفته است: ما گروهى در منا بوديم و حيوان قربانى گران و كمياب بود در اين موقع ابى عبد الله (ع) را ديديم كه در كنار رمه گوسفندى ايستاده و براى خريد گوسفند سخت چانه مى‌زند، ما ايستاديم و منتظر مانديم. چون از خريد آن فارغ شد رو به ما كرد و فرمود: «گمان مى‌كنم از چانه زدن من در شگفت شده‌ايد» عرض كرديم: آرى، فرمود: «گول خورده نه ستوده است و نه پاداشى دارد.»«٢٣»

غزّالى مى‌گويد: از پيامبر خدا (ص) پرسيدند: چه چيزى مايه قبولى حجّ است فرمود: «العجّ و الثجّ»«٢٤»، عجّ عبارت از بلند كردن صدا به تلبيه و ثجّ نحر شتر قربانى است.

پيامبر (ص) فرموده است: «هيچ عمل آدمى در يوم النجر (روز عيد قربان) نزد خداوند محبوبتر از قربانى كردن نيست، و قربانى در روز قيامت با شاخها و سمهاى خود مى‌آيد، و آن خون پيش از آن كه بر زمين ريخته شود در نزد خداوند ارزشى والا مى‌يابد، پس به آن خوشدل باشيد.»«٢٥»

در خبر است كه: «شما را به هر مويى از پوست آن و به هر قطره‌اى از خون آن حسنه‌اى‌ست، و آن در ترازوى اعمال شما گذاشته خواهد شد پس بدان شاد باشيد.»«٢٦»

[١٠ به مالى كه براى اداى حجّ و قربانى هزينه مى‌كند خوشحال باشد،]

١٠- به مالى كه براى اداى حجّ و قربانى هزينه مى‌كند و بر خسارت يا مصيبت‌

[٢٢] حجّ / ٣٧: گوشت و خون اين شتران به خدا نمي‌رسد. آنچه به او مي‌رسد پرهيزگاري شماست.

[٢٣]- همان مأخذ، ج ٤، ص ٤٩٦، شماره ٣.

[٢٤]- نظير اين حديث پيش از اين ذکر شده و ابويعلي مانند اين را نقل کرده ليکن در سلسله سند آن راوي ضعيفي است به مجمع الزوائد، ج ٣، ص ٢٢٤ مراجعه شود؛ ترمذي آن را در، ج ٤، ص ٤٤-٤٦ آورده و آن را عجيب شمرده و عراقي گفته است: ابن ماجه و حاکم و بزاز آن را نقل کرده‌اند و لفظ از بزاز است.

[٢٥]و ٢٦ – سنن ابن ماجه، شماره ٣١٢٦ از عايشه و شماره ٣١٢٧ از زيد بن ارقم.