نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٤٨٧ - در اين كه موضوع پنهان كننده حقيقت جلى است

عقل جز وى چون مشوب از وهمها است *** زان سبب مذموم نزد اوليا است

و مرادش از استدلاليان فيلسوفانند كه ميخواهند با پاى چوبين يعنى با استدلال بمقصود برسند و حال اينكه پاى چوبين سخت بى تمكين است . در اين بيت بشكل اول نتيجه مى گيرد كه پاى استدلاليان سخت بى تمكين است و حال اينكه از راه دليل و استدلال پيش آمده است بنابر گفته خودش پاى استدلال سخت بى تمكين است .

تنكابنى در قصص العلماء در شرح حال ملاخليل قزوينى گويد كه : وى در دو مسئله بر خطا رفته يكى اينكه ترجيح بلامرجح جايز است و ديگر اينكه شكل اول نتيجه نميدهد زيرا كه مستلزم دور است زيرا كه نتيجه موقوف بر كبرى است و كبرى نيز موقوف بر نتيجه و دور باطل است پس شكل اول باطل است پس استدلال بشكل اول در هر مقامى باطل است .

چون ملاخليل اين دو مسئله را اختيار نمود اشتهار در امصار يافت و چون بسمع علماء اصفهان رسيد مانند آقا حسين و اضراب و اتراب او نهايت در مقام تخطئه و انكار بر آمدند چون انكار و تشنيع ايشان بگوش ملاخليل رسيد روانه اصفهان شد كه با ايشان در اين باب مجادله نمايد پس وارد مدرسه اى شد كه آقا حسين در آنجا تدريس مى كرد و آقا حسين در اندرون خانه بود ملاميرزا محمد حسن شيروانى در مدرسه بود و در نزد آقا حسين درس ميخواند و اتفاق افتاد كه ملاخليل بحجره ملاميرزا وارد شد ملاميرزا از كيفيت احوال او استفسار نمود در جواب گفت من ملاخليل قزوينى ميباشم و شنيدم كه آقا حسين در اين دو مسئله معروفه بر من تشنيع و انكار نموده آمدم تا با او مناظره كنم .

ملاميرزا گفت شما بگوئيد كه چرا در شكل اول صغرى و كبرى مستلزم نتيجه نيستند ؟ ! ملاخليل گفت براى اينكه دور لازم مى آيد و