نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٩٦ - در اثبات وجود حق تعالى به برهان ان , و برهان صديقان است

برهان لم اگر به طريق دوم تجويز كنيم بتوسع در لفظ است و در حقيقت شبيه لم و بمنزلة لم است چنانكه اساطين فن در كتب حكيمه متذكرند كه الدليل على وجود الحق المبدع انما يكون بنحو من البيان الشبيه بالبرهان اللمى ( ج ١ اسفار فصل فى بعض احكام الممتنع بالذات ) ( ص ٥٨ شرح شنب غازانى و ص ٥٣ الهيات مرحوم استاد فاضل تونى ) .

در برهان صديقين چون از حقيقت وجود و عين هستى كه مساوى حق سبحانه است فرود آمدى جواهر اين عالم أدنى را , ظلال جواهر عالم أعلى مى يابى . أولم يروا الى ما خلق الله من شى يتفيؤ اظلاله عين اليمين و الشمائل سجدا لله و هم داخرون ( سوره النحل آيه ٤٩ ) .

و همه را به عين اليقين أشعه و عكوس و ظلال آن شمس حقيقت مى بينى . و او را اصل و مقوم كل شى مى دانى . و امكان ما سوى الله را كه فقر نورى و احتياج وجودى آنها به آن ذات قائم به خود است مشاهده مى كنى .

هنگام تنگدستى در عيش كوش و مستى *** كاين كيمياى هستى قارون كند گدا را

و در عالم ارواح كه عقول مجرده اند , اگر چه كمالاتشان بالفعل موجود است ولى نقائصشان را از جهت احتياج و امكانشان بحسب وجودات متعينه و ذوات متقيده آنها مى نگرى . و علت حاجت به علت را در ماهيات امكانشان , و در وجودات قصورشان مى شناسى . و در حقيقت هويات وجوديه را از مراتب تجليات ذاتش و لمعات جمال و جلالش ادراك مى كنى كه همه ظهورات نورش و شئونات ذاتش هستند نه امور مستقله و ذوات منفصله .

و در اين مقام , خويشتن را به حقيقت بيكرانى پيوسته ولكن مقيد به تعين خاص مى بينى . و زبان حالت درباره حقيقت و تعين تو