آنچه از خون با گوشت و جگر آميخته باشد از آنچه جدا نتوان كردن،آن معفوّ و مباح است و گوشت خوك و [١]اگرچه گوشت را تخصيص كرد از خوك همه [چيز] [٢]حرام است از [٣]گوشت و پوست و پيه و موى. فَإِنَّهُ ،كنايت راجع است با آنچه [٤]در پيش ذكر آن برفت از حرام. أَوْ فِسْقاً ،عطف است على«لحم خنزير» [٥]، و مراد به«فسق»اين جا ذبيحه است كه نه به نام [٦]خداى كشته باشند،بل به نام اصنام و اوثان كشته باشند.

آنگه گفت:اگر كسى مضطر شود و ضرورت او را بدان آرد [٧]كه اين چيزها او را تناول بايد كردن [٨]و باغى و عادى [٩]نباشد در او چند قول گفتند: [١٠]يكى آن‌كه طلب اين چيزها نكند،و گفته‌اند:[طلب] [١١]لذّت نكند به تناول اين چيزها،و گفته‌اند:[مراد] [١٢][١٢١-ر]به باغى آن است كه بر امام عادل برون [١٣]آيد،و گفته‌اند:معنى آن است كه تعدّى نكند ازآن‌كه امساك رمق كند او را،و گفته‌اند:

تعدّى نكند از حلال به حرام،و حدّ آن ضرورت كه اين چيزها[را] [١٤]با آن رخصت باشد آن است كه از گرسنگى [١٥]به جايى رسد [١٦]كه از تلف نفس بترسد.

فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ،«فا»جواب شرط است،يعنى هركه مضطر [١٧]باشد خداى تعالى غفور و رحيم است بر بندگان،به رحمت رخصت داده است [١٨]

[١] .آج،لب:ندارد.

[١٤] [١١] [٢] .اساس:ندارد،با توجّه به مج،وز افزوده شد.

[٣] .وز،آج،لت+او.

[٤] .آن‌كه.

[٥] .اساس:على الحم الخنزير،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.

[٦] .اساس:بى‌نام،با توجّه به مج،زو تصحيح شد.

[٧] .مج،وز،لت:به آن آرد،مل:با آن آرد.

[١٢] [٨] .اساس:كرد،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.

[٩] .لت:داعى.

[١٠] .آج،لب:قول رفته بود.

[١٣] .مج،وز،مل،آج،لب،آن:بيرون.

[١٥] .وز:گشنگى.

[١٦] .مل:رسيده باشد.

[١٧] .اساس:مضطرب،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.

[١٨] .مج،وز،مل،لت:رخصت داد.