يا [١]آنچه مشتمل شود و گرد آيد بر او ارحام اين دو ماده از اين دو جنس و غرض [٢]آن‌كه هرچه از اين بگويند و فتوى كنند بر او خلاف راستى باشد و دروغ‌تر بود [٣][١٢٠-پ]. نَبِّئُونِي بِعِلْمٍ ؛مرا خبر دهى به علمى و دانشى اگر راست گويى [٤]در اين دعوى كه مى‌كنى.

مفسّران گفتند:مشركان به نزديك رسول آمدند و خطيب ايشان را در اين وقت [٥]أبو الأحوص مالك بن عوف بود و در معنى بحيره و سايبه با او مناظره كردند.

رسول عليه السّلام گفت:اين چيزها چرا حرام كرده‌اى از جهت نران يا مادگان يا از جهت هر دو،و هيچ بچّه نباشد الّا از نر و ماده؟و آنگه به چه علّت بهرى بر زنان حلال است و بر مردان حرام و چون بميرند بر همه حلال باشند [٦]؟اين چرا چنين باشد [٧]؟فروماندند [٨]و هيچ جواب نداد [٩]،گفت:خداى تعالى چنين فرمود.خداى تعالى اين آيات فرستاد [١٠]ردّ بر ايشان.

وَ مِنَ الْإِبِلِ اثْنَيْنِ وَ مِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ ،و نيز بيافريد براى شما از شتر دو جفت و از گاو [١١]دو جفت،اكنون تمامى هشت بازآمد بر قول اوّل كه ازواج بر افراد حمل كردند،و نصب او بر [١٢]«انشأ»است،يعنى و انشأ لكم مِنَ الْإِبِلِ اثْنَيْنِ وَ مِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ [١٣]،بر اين طريقه [١٤]گفت بگو و بپرس [١٥]از ايشان [١٦]:

از اين دوگانه كدام حرام كرد دو نر يا دو ماده يا آنچه رحم اين دو جنس

[١] .آج،لب:امّا.

[٢] .اساس،مج،وز،بم:عرض خوانده مى‌شود.

[٣] .مج،وز،آج،لب،آف،لت:دروغ بود.

[٤] .مج،وز؛راستى گيرى؛مل:راستى گردى؛لت:راستيگرى.

[٥] .آج،لب:در آن.

[٦] .مج،وز،بم،مل،آف،لت:باشد،لب+و.

[٧] .مج،وز،لت:آيد.

[٨] .مج،وز،مل،آف،لت،بم:فروماند.

[٩] .آج،لب،بم:ندادند؛مج،وز،لت:نداشت.

[١٠] .مج،وز:بفرستاد.

[١١] .مج:گاؤ.

[١٢] .مج،بم+ايشان يعنى.

[١٣] .مج،وز،لت+آنگه.

[١٤] .مج،وز،آف،لت،آن:طريقت.

[١٥] .مج:بترس.

[١٦] .مج،وز+تا.