روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٣١ - ترجمه

بايد در طهور،و نماز جز در كنشت نكنيم،و سكينه در تابوت[بايد] [١]تا باشد كه ما آن بر نتوانيم گرفتن،و تورات جز در كتاب [٢]نخواهيم تا خوانيم.

خداى تعالى اين نعمت از ايشان بگردانيد و به اين امّت داد و گفت:

فَسَأَكْتُبُهٰا [٣]لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكٰاةَ -إلى قوله: هُمُ الْمُفْلِحُونَ ،خداى تعالى گفت:من اين امّت محمّد را نهادم [٤].موسى گفت:ايشان را امّت من كن.گفت:

ايشان امّت محمّد باشند گفت:بار خدايا،مرا از ايشان كن.گفت:يا موسى،تو ايشان را در نيابى.گفت:بار خدايا [٥]،من آمدم با وفد بني اسرائيل،وفادت دگران را باشد.حق‌تعالى [٢٠٤-ر]به تسلّى موسى اين آيت فرستاد: وَ مِنْ قَوْمِ مُوسىٰ أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ [٦]،حق‌تعالى گفت: فَسَأَكْتُبُهٰا [٧]،من اين رحمت نصيب جماعتى خواهم كرد[ن] [٨]كه ايشان از من بترسند و از معاصى من اجتناب كنند و زكات مال بدهند و به آيات من ايمان آرند و تصديق كنند و متابعت و پس‌روى كنند اين پيغامبر امّى را.

علما خلاف كردند در معنى«امّي».عبد اللّه عبّاس گفت:آن [٩]امّى پيغامبر ماست كه امّى است بر اصل ولادت مادر مانده،ننويسد و نخواند و شمار نگيرد.

قال اللّه تعالى: وَ مٰا كُنْتَ تَتْلُوا مِنْ قَبْلِهِ مِنْ كِتٰابٍ وَ لاٰ تَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ [١٠]،و رسول -عليه السّلام-گفت:

إنّا امّة امّيّة لا نكتب و لا نحاسب. ي بعضى دگر گفتند:منسوب است با امّت خود و«تا»كه بيفگندند از