ذٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيٰاتِنٰا ،«ذلك»محتمل است كه اشارت باشد بأحد شيئين،امّا به صرف چنانستى كه [٣]حق‌تعالى گفت:من اين صرف براى آن كردم كه ايشان آيات مرا تكذيب كردند و به دروغ داشتند،يعنى آن بر سبيل عقوبت كردم با ايشان[١٩٧-پ].

و آنگه صرف محمول بر خذلان و حرمان كرد [٤]من زيادة الالطاف عقوبة لهم على الكفر المتقدّم.دگر آن‌كه اشارت باشد به اتّخاذ«سبيل غىّ»و ترك اتّخاذ سبيل رشد.آنگه بازنمود كه:سبب آن‌كه ايشان[ره حق نمى‌پرسند و آن را راه خود نمى‌گيرند و ره باطل و غىّ و ضلالت مى‌روند،و آن را راه خود مى‌گيرند آن است كه ايشان] [٥]به آيات من مكذّب‌اند و دروغ مى‌دارند.

اگر گويند:چون مراد به آيات معجزات و دلايل باشد،تكذيب در او نشود كه حقيقت [٦]تكذيب در اخبار باشد،گوييم از اين دو جواب است:يكى آن‌كه تكذيب گويند در مذاهب و اعتقادات،نبينى كه گويند:فلان يكذّب [٧]بكذا اذا كان يعتقد بطلانه،و حقيقت او آن باشد كه كأنّ قائلا و مخبرا اخبره بذلك و بأنّه حقّ فكذّبه.

و دگر آن‌كه:روا باشد كه آيات محمول باشد على الكتب المنزلة،و در آنجا اخبار باشد از گزشته [٨]و آينده و تكذيب بر جاى خود باشد. وَ كٰانُوا عَنْهٰا غٰافِلِينَ ،و ايشان از آن غافل بودند.

[١] .كذا:در اساس و همۀ نسخۀ بدلها،ضبط قرآن مجيد:ليكتمون.

[٢] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ١٤٦.

[٣] .اساس:چنان‌نستى كه،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.

[٤] .مج،وز،مل:صرف محمول بود على الخذلان و الحرمان.

[٥] .اساس:افتادگى دارد،با توجّه به مج،وز افزوده شد.

[٦] .اساس:صفت،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.

[٧] .مج،وز:تكذيب،مل:مكذّب.

[٨] .همۀ نسخه بدلها:گذشته.