روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٦٧ - ترجمه
باشد،و قول اوّل درستتر است.و در نصب«الها»دو وجه است:يكى آنكه حال باشد.دوم آنكه مفعول به باشد و«غير»را نصب بر حال باشد لأنّه صفة متقدّمة [١]على الموصوف،و صفت چون بر موصوف متقدّم باشد [٢]نصب كنند او را بر حال،كقول الشّاعر: [٣]
و لعزّة موحشا طلل قديم
وَ هُوَ فَضَّلَكُمْ عَلَى الْعٰالَمِينَ
،و او شما را تفضيل داد [٤]بر مردمان روزگارتان به آياتى و نعمتها [٥]كه داد شما را.
معمر روايت كرد از زهرى از ابو واقد اللّيثىّ كه گفت:با رسول اللّه-صلّى اللّه عليه و آله-بودم [٦]پيش غزاة حنين به درختى سدر [٧]بگذشتم [٨]بزرگ سبز نيكو جماعتى گفتند يا رسول اللّه!«اجعل لنا هذه ذات انواط كما للكفّار ذات انواط [٩]»، اين درخت ما را بذات انواط كن چنان كه كافران را ذات انواطى هست،و كافران را درختى بود سدر پرشاخ كه آنجا مقام كردندى و سلاحهاى خود ازآنجا درآويختندى،من النّوط،و النّوط:التّعليق،يقال ناطه بكذا اذا علّقه فهو منوط.رسول -عليه السّلام-گفت:
اللّه اكبر! اين چنان است كه بنى اسرائيل موسى را گفتند:
اِجْعَلْ لَنٰا إِلٰهاً كَمٰا لَهُمْ آلِهَةٌ [١٨٩-ر](و الذي نفسى بيده لتركبن سنن من كان قبلكم) ،به آن خداى كه جان[من] [١٠]به امر اوست كه شما بر سنّت آنان بروى [١١]كه پيش شما بودند، وَ إِذْ أَنْجَيْنٰاكُمْ ،اهل شام خواندند:و اذ انجاكم،على الخبر من الغائب،و
[١] .آج،لب:مقدّمه.
[٢] .مج،وز،مل:شود.
[٣] .مج،وز،مل+شعر.
[٤] .آج،لب،بم:تفضيل داد شما را.
[٥] .مج،وز،مل،لت:نعمتهايى.
[٦] .مج،وز،مل،لت:با رسول عليه السّلام بوديم.
[٧] .آن:ببدر.
[٨] .اساس:بگزشتم،وز،مل:به درختى بگذشتيم.
[٩] .اساس،آج،لب،آن،آف:انوات،كه چون معناى محصّلى نداشت با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[١٠] .اساس:ندارد،با توجّه به مج افزوده شد.
[١١] .مج،وز،مل،آف،آن:برويد.