روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٦١ - ترجمه
آن [١]خون ملطّخ كنى [٢].ايشان همچنان كردند.
قبطيان گفتند:چرا چنين مىكنى [٣]؟گفتند:خداى تعالى عذابى خواهد فرستاد [٤].موسى-عليه السّلام-ما را گفت چنين كنى [٥]،گفتند:خداى شما شما را به آن [٦]بازشناسد.گفتند:ما را چنين فرمودهاند،اين به فرمان خدا و پيغامبر مىكنيم.بر دگر روز برخاستند [٧]هفتاد هزار آدمى از قوم فرعون به طاعون بمرده بودند چنان كه دفن نتوانستند كردن [٨].
و اصل«رجز»ميل باشد،و منه قوله: وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ [٩]،أى عبادة الاوثان، براى آنكه آن ميل باشد از حق.«و الرّجز»ارتعاش في رجل النّاقة،«و الرّجز»نوع من السّير السّريع [١٠]،و قيل:الرّجز الرّجل القصير،و منه سمّى بحر الرّجز فى الشّعر لقصره،و قبل:لشبهه بذلك النّوع من السّير و الرّجازة ما يعدل به الحمل اذا مال و هى ايضا صوف احمر يزيّن به الهودج.
قٰالُوا ،گفتند،يعنى قبطيان موسى را-عليه السّلام-: اُدْعُ لَنٰا رَبَّكَ ،بخوان براى ما خدايت را. بِمٰا عَهِدَ عِنْدَكَ .ابو العاليه گفت:[به] [١١]آنچه تو را وصيّت كرد.عطا گفت:با آنچه تو را خبر داد.مؤرّج گفت:با آنچه تو را اعلام داد.سعيد جبير و مجاهد و ابن محيصن«رجز»خواندند به ضمّ[١٨٧-پ]«را»و هما لغتان،كالعضو و العضو،يعنى دعا كن براى ما به دعواتى كه خداى تو را آموخته است. لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ ،اين«لام»جواب قسمى مضمر است،كانّهم قالوا:حقّا لئن كشفت عنّا الرّجز،او حقّ كذا،به فلان قسم كه اگر اين عذاب و محنت را از ما كشف
[١] .آج،لب:بدان.
[٢] .مج،وز،مل،آف،آن:كنيد.
[٣] .مج،وز،آج،لب،آف،آن:مىكنيد.
[٤] .لت:فرستادن.
[٥] .مج،وز،آج،لب،آف:كنيد.
[٦] .مج،وز،مل،لت:به اين.
[٧] .اساس،آج،لب،بم،آن:برخواستند،با توجّه به ضبط مج،وز تصحيح شد.
[٨] .آف:نتوانستندى كردن.
[٩] .سورۀ مدّثر(٧٤)آيۀ ٥.
[١٠] .در معاجم دو معنى اخير براى اين لغت ديده نشد.
[١١] .اساس:ندارد،با توجه به مج،وز افزوده شد.