روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٠٨ - ترجمه

اولى‌تر باشد براى آن‌كه غرض به تحديد كشف و تميز [١]محدود باشد از نامحدود و آنجا [٢]محدود از حدّ روشن‌تر است،پس حوالت اولى‌تر باشد و فايده در اين دعا- با آن‌كه دانند كه خداى نكند-آن باشد كه خواهند كه در زىّ شاكران خداى را خضوع و خشوع نمايند،و ايشان را به اين دعا مسرّتى حاصل شود چنان كه از خداى تعالى نعيم و بهشت [٣]خواهند نكو باشد آنجا كه گفت: رَبَّنٰا أَتْمِمْ لَنٰا نُورَنٰا [٤]،همچنين نكو باشد كه استدفاع مضرّت كنند و پناه با خداى دهند از عذاب.

وَ نٰادىٰ أَصْحٰابُ الْأَعْرٰافِ رِجٰالاً ،و ندا كنند اصحاب اعراف مردانى را از اهل دوزخ از جملۀ رؤسا و جبابره و كفّار و منافقان كه ايشان را بشناسند به سيما و علامت از سياهى روى و زرقت چشم بر سبيل تهكّم و ملامت،ايشان را گويند: مٰا أَغْنىٰ عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ ،آن جمع كه كردى [٥]از اموال و لشكر و اتباع شما را سودى نداشت و غنايى نكرد و نگزيرانيد شما را از عذاب خداى،و به عدد و عدّت و آلت شما را نجاتى نبود،و نه نيز شما را سودى داشت آن استكبار و بزرگوارى كه كردى [٦]و گردن‌كشى از فرمان خداى و انقياد و اجابت پيغامبران خداى.

أَ هٰؤُلاٰءِ الَّذِينَ أَقْسَمْتُمْ ،بيشتر مفسّران برآنند كه اين هم از كلام اصحاب اعراف است كه گويند دوزخيان را و اشارت كنند به مستضعفان مؤمنان كه:

اينان‌اند كه شما گفتيد [٧]و سوگند خورديد [٨]كه خداى بر ايشان [٩]رحمت نكند.كلبي گفت:ندا كنند كافران را و منافقان را به اسمائشان و اسماء آباى ايشان [١٠]يا وليد بن المغيره و يا با جهل بن هشام و يا فلان و يا فلان!أ هؤلاء،اينان يعنى