فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤ - متولى سهم امام(ع) آیت الله محمد یزدی
صنف جداگانهاى است ؟
بديهى است كه مالكيت خدا نسبت به ٥١ خمس اعتبارى و جعلى است نه عينى و حقيقى، چرا كه اشياء با تمام اجزا از آن اواست. چنانكه در مالكيت رسول و ذى القربى نيز چنين است (مراد از ذى القربى امام معصوم است يا امام معصوم بارزترين مصداق آن است). مقصود از مالكيت يتامى و مساكين و ابن السبيل، مالكيت جعلى و اعتبارى آنها است، زيرا همانطور كه مالكيت براى اشخاص [اشخاص حقيقى [قابل اعتبار است براى عناوين [اشخاص حقوقى [نيز معتبر مىباشد. بر اساس بحثهايى كه در جاى خود مطرح شده است، قدر متيقّن اين است كه مصداق هاى اين عناوين، ذى حق خمس هستند.
سهم خدا
در اين نكته هيچ اختلافى ميان علماى شيعه وجود ندارد كه بايد سهم خدا را به دست پيامبر كه خليفه و ولى او در ميان بندگانش است سپرد وپس از پيامبر بايد آن را به دست امام معصوم كه خليفؤ او است داد.امام نيز اين سهم را در راه جلب رضاى خدا مصرف مىكند. رضاى خدا از موارد مصرف سهم خدا است واز مواردى است كه يقين حاصل مىشود سهم خدا به خدا رسيده است يا درآنچه مورد نظر خدا بوده مصرف شده است. رضاى خدا همان است كه معصوم تشخيص مىدهد.
سهم رسول
رساندن سهم پيامبر در زمان حيات او به آن حضرت واجب است تا وى آن را به صلاحديد خود در راه امور رسالت يا رفع نيازها مصرف كند و مانند مالكى كه در اموال شخصى خود تصرف مىكند، در آن تصرف كند، اگر چه به عنوان رسالت آن را مالك مىشود. پس از ارتحال، واجب است سهم وى به امام معصوم داده شود تا او به مثابه رسول و همانند او در آن تصرف كند.