فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٦ - پول امروز، مثلى يا قيمى يا ماهيت سوم؟ احمدعلى يوسفى

بنا بر اين چنانچه اشياى خارجى غالباً نسبت به هم از چنين ويژگى برخوردار باشند،مثلى محسوب مى‌گردند، و گرنه قيمى خواهند بود. (١٤)

و از ظاهر كلام امام خمينى(ره) بر مى‌آيد كه ايشان هم، چنين نظرى را قبول دارند. ايشان در ردّ قول كسانى كه مثلى بودن دو شئ را منوط به تساوى مقدار ماليت آن دو مى‌دانند،مى‌نويسند:

ماليت اشياء از رغبتهاى مردم به آنها، برخاسته مى‌شود و خود رغبت مردم به اشياء تابع خواص و منافع آنها است. اشياى مثلى آنهايى هستند كه صفات و خصوصيات قريب به هم داشته باشند. (١٥)

همچنين در مورد قرض دادن مال مثلى چنين آورده است:

در مثلى معتبر است از اشيايى باشد كه ضبط اوصاف و خصوصياتى كه به وسيلؤ آنها قيمت و رغبت مردم مختلف مى‌گردد، امكان داشته باشد. (١٦)

بنا بر اين به يك واسطه مى‌گويد:

دو شئ وقتى مثل هم است كه خصوصيات و ويژگيهاى آنها به نحوى شبيه هم باشند كه باعث يكسان شدن رغبت و ماليت آنها گردد.

مناسب ترين تعريف مثلى

به رغم اختلافات بسيارى كه در تعاريف مثلى و قيمى مشهود است، همه آنها در يك اصل اشتراك دارند و آن اين است كه مثلى و قيمى دو اصطلاح عرفى بوده و در هيچ آيه يا روايتى مفهوم آن دو بيان نشده است.

چنانكه پيش از اين اشاره كرديم، دو عنوان مثلى و قيمى ، از عناوين انتزاعى هستند،