فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٣ - پول امروز، مثلى يا قيمى يا ماهيت سوم؟ احمدعلى يوسفى
بندى شد، و هر چندتايى از آن واحدها در نوعى خاص از كاغذ پاره رنگى تبلور يافت. اين كاغذ پارهها در سايؤ آن ارزش مبادله، وظايف پول را بر عهده گرفتند. اين كاغذ پاره (اسكناس) به جهت دارا بودن ارزش مبادلهاى محض، در عرف، مال محسوب شدند؛ مالى كه تمام ماليت آن در ارزش مبادلهاى محضى است كه اصل آن اعتبارى است .
هزار ريال،ارزش مبادلهاى است كه ممكن است در يك كاغذ پارؤ رنگى خاصى با رقم ١٠٠٠ ريال ظاهر شود،يا اينكه در دو قطعه كاغذ پارؤ ديگر با رقمهاى ٥٠٠ ريالى خود را نشان دهد. بنا بر اين تمام قطعات ١٠٠٠ ريالى به حسب مقدار ارزش مبادلهاى كه دارند، مثل هم محسوب مىشوند. حتى پول ١٠٠٠ ريالى با دو قطعه پول كاغذى ٥٠٠ ريالى از جهت ارزش مبادلهاى كه دارند،مثل هم محسوب مىشوند. (٢٢)
پول تحريرى ـ چنانچه خواهد آمد ـ ارزش مبادلهاى اعتبارى خالص است كه بانكها آن را اعتبار مىكنند و عرف و عقلاى جامعه هم، آن را پذيرفتهاند و مثلاً با واحد ريال، مقدار آن بيان مىگردد. همچنين طبق بيانى كه در مبحث پول اظهار مىگردد،وظايف پول را همان ارزش مبادلهاى اعتبارى خالص انجام مىدهد و پر واضح است كه واحدهاى آن در نزد عرف و عقلا مثل هم هستند.
ب ـ مثلى بودن پول بر اساس تعريف مال مثلى
چنانكه پيش از اين گذشت، تعاريفى كه براى مثلى بيان شده است به چهار دسته تقسيم شده و يا تعريف چهارم را كه مورد حمايت بزرگانى چون آيةاللّه سيد محمد كاظم طباطبائى يزدى(ره) و آيةاللّه سيد محسن حكيم(ره)و امام خمينى(ره) و ... بوده است، واقعى ترين و صحيح ترين تعريف دانستيم. خلاصؤ آن تعريف از اين قرار بود: اشياى مثلى به اعتبار صفات و ويژگيهايى مثلى هستند كه ميزان رغبت،ماليت و ارزش مبادلهاى آن، از آن صفات نشأت گرفته باشد. به علاوه مقدار آن ارزش و رغبت در افراد مثلى متفاوت نباشد.
(٢٢)توضيح بيشتر اين مطلب در آينده خواهد آمد.