تحريرى، مورد از موارد تعذر مثلى است (٢٤)؛ يعنى ١٠٠٠ تومان(١٠٠٠ تومان به عنوان مثال) پول كاغذى و تحريرى در نظر عرف و عقلا در پايان يك سال،مانند ١٠٠٠ تومان ابتداى سال نمى‌باشد. اين امر در مدت طولانى تر ـ مثلا بيست سال ـ با نرخ تورم بيست درصد، بسيار واضح تر مى‌باشد.

تاكنون از شيوه‌اى كه در فقه براى شناسايى موضوعات فقهى مرسوم است،استفاده كرده و نتيجه گرفته‌ايم كه پولهاى كاغذى و تحريرى به لحاظ ارزش مبادله‌اى و قدرت خريد مثلى محسوب مى‌گردند. اما با توجه به ويژگيهاى اسكناس ـ كه در خلال مباحث گذشته به برخى از آنها اشاره شدـ ماهيت پول تحريرى اين پرسش به ذهن مى‌آيد كه آيا پول تحريرى و كاغذى(اسكناس) را مى‌توان همانند درهم و دينار و ساير اموال مثلى و قيمى دانست؟ آيا ويژگيهاى اين دو نوع پول، آنها را از زمرؤ مثلى و قيمى خارج نساخته و ماهيت سومى،غير از مثلى و قيمى را براى آنها اثبات نمى‌كند؟

در پاسخ به پرسش فوق ، بايد به بررسى تفاوت‌هاى اساسى پول‌هاى پيشين(طلا و نقره) و ساير اموال با پول تحريرى و اسكناس؛ بپردازيم.

بررسى تفاوت‌هاى طلا و نقره و پول‌هاى كنونى(تحريرى و كاغذى)

١ ـ طلا و نقره،چه آن هنگام كه در مبادلات به صورت وزنى مورد استفاده قرار مى‌گرفتند،و چه زمانى كه به صورت مسكوك مبادله مى‌شدند،با صرف نظر از جنبؤ پولى و ارزش مبادله‌اى آنها، داراى ارزش استعمالى(فائدؤ مصرفى) بوده اند؛ در حالى كه پول‌هاى كاغذى كنونى با صرف نظر از ارزش مبادله‌اى ،هيچ گونه ارزش استعمالى نداشته، فايده‌اى هم بر آنها مرتب نمى‌گردد. در پول تحريرى نيز، با صرف نظر از ارزش مبادله‌اى اعتبارى آن، چيز ديگرى وجود ندارد؛ زيرا همان گونه كه پيش از اين بيان شد، پول تحريرى همان ارزش مبادله‌اى عام است.

٢ ـ اصل ارزش مبادله‌اى در اسكناس و پول تحريرى، اعتبارى و قراردادى مى‌باشد؛ در حالى كه در طلا و نقره،امرى غير قراردادى و اعتبارى بوده است.

(٢٤)موارد تعذر مثلى در فقه، در باب ضمانات و امثار آن، راه حل مخصوصى دارد اما آنجا كه از دايره بحث ما خارج است، از ذكر آن در اينجا خوددارى مى‌گردد.