فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٩ - پول امروز، مثلى يا قيمى يا ماهيت سوم؟ احمدعلى يوسفى

خريد پول. (١٨)

آنگاه براى اثبات اينكه قدرت خريد پول مقوم مثليّت پول نبوده و تنها اوصاف ذاتى و نه نسبى مقوم مثليّت است به پنج دليل استناد نموده و در ادامه مى‌نويسد:

بنا بر اين ،مى‌توان چنين نتيجه گرفت كه تغيير ارزش پول، از ويژگيهاى نسبى پول به عنوان يك مال مثلى است و ضمان آور نيست. (١٩)

آية‌اللّه‌ حايرى چنين آورده است:

اشياى مثلى انواعى از اوصاف دارند، بايد ديد كدام نوع در مثليت اشياء دخيل مى‌باشند.

١ـ اوصاف ذاتى اشياء، مثل سياهى و سفيدى كه به لحاظ توجه به منشأ نيازهاى انسان يا مقايسه با ساير اموال در آن شئ شكل نگرفته،بلكه با صرف نظر از آنها،شئ واجد آن مى‌باشد.

٢ـ اوصاف نسبى اشياء ، كه خود به دو دسته تقسيم مى‌شوند:

يك دسته اوصاف نسبى است كه‌با توجه به منشأ نيازها در انسان، شكل مى‌گيرد؛ مثل جلوگيرى از سرما به وسيلؤ لباس، يا سير شدن توسط نان به هنگام گرسنگى.

دسته دوم آن دسته از اوصاف نسبى است كه در اشياء با مقايسؤ آنها با ساير اشياء شكل مى‌گيرد؛ مثل بالا و پايين رفتن قيمتها و قدرت خريد اشياء.

اوصافى كه از نظر عرفى دخيل در مثليّت اشياء مى‌باشند، يعنى مقوم مثليت اشياء هستند، فقط اوصاف ذاتى اند،نه اوصاف نسبى. بنا بر اين اگر چه پول كاغذى مثلى است، اما قدرت خريد مقوم مثلى در مثل قرض نيست. (٢٠)

در واقع مفهوم اين دو گفتار نقل شده است كه پول مثلى است، اما مقوم مثليت آن،