فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣١ - متولى سهم امام(ع) آیت الله محمد یزدی
سبيلهاى اهل بيت است. اقوال مختلفى در اين خصوص در عصر غيبت وجود دارد امّا آنچه به نظر من صحيحاست، اين است كه در زمان غيبت سهم امام بين پيروان او كه به حق امامت او آگاهند و نيازمند و پاكدامن و درستكارند تقسيم شود. (٣٠)
همانطور كه ملاحظه مىكنيد، وى تقسيم كننده را مشخّص نكرد، بنابراين اين وظيفه بر گردن هر كسى است. معلوم است كسى كه امامت و ولايت را بر عهده دارد بهتر از ديگران،پيروان آگاه و نيازمندان پاكدامن و درستكار را مىشناسد.
صهرشتى در اصباح الشيعه بعد از بيان موارد خمس، مىگويد:
نصف خمس از آ ن امام است به عنوان جانشين پيامبر، و نصف ديگر به سهسهم تقسيم مىشود كه امام آن را ميان يتيمان و مسكينان و ابن سبيلهاى آل محمّد(ص)، به اندازه نياز متعارف سالانه تفسيم مىكند... اگر چيزى از آن اضافه بماند به وى تعلّق دارد و اگر كسر آيد امام آن راجبران مىكند.
با توجّه به تعابيرى از قبيل: «جانشين پيامبر» و «مقدار اضافى به امام تعلّق دارد و كسرى را نيز او جبران مىكند» سخنان اين فقيه نيز همانند عبارت ديگران است كه بيان كرديم.
حسن بن ابى مجد حلى در اشارةالسبق الى معرفةالحق بعد از بيان موارد خمس مىگويد:
خمس به شش سهم تقسيم مىشود،سهم خدا و پيامبر و ذى القربى كه بعد از پيامبر فقط امام كه جانشين اوست،مستحقّ آن است و سه سهم ديگر مال يتيمان و مسكينان و ابن سبيلهاى آل محمّد است....
از اطلاق امام به عنوان جانشين پيامبر استفاده مىشود كه هر كس در امامت و ولايت جانشين امام است مستحقّ خمس است نه هر فقيهى.
(٣٠)الوسيله الى نيل الفضيله، ابن حمزه،اوّل،١٤٠٨هـ.ق،كتابخانه مرعشى نجفى،ص١٣٧.