ج. اصالة‌الاسلام و اصالة الكفر هيچ يك جارى نمى‌شود. زيرا كفر همانند اسلام امرى وجودى است. چون كفر باور خلاف حق است. پس هم كفر و هم اسلام با اصل عدم نفى مى‌گردد. در نتيجه ميان كفر و اسلام واسطه و امر سومى ثابت مى‌شود؛ مانند كسانى كه در حال خواب بالغ شده‌اند يا پيام حق به گوش آنها نرسيده است يا ميان حق و باطل در ترديداند. اين نظر به معتزله نسبت داده شده است.

٤ـ بحث درد و عنوان عدالت فسق همانند بحث كفر و اسلام است.

٥ ـ در شك بين رشد و سفه حكم به رشد مى‌شود، زيرا سفه عيب است و اصل در اعيان خارجى صحت مى‌باشد. استحصاب عدم رشد در حال خردسالى جارى نمى‌شود، زيرا سفه نقصان عقل است و آن غير از نادانى كودكانه است. هر چند نسبت به مفهوم سفه گفتگو فراوان است، امّا حق اين است كه سفه امر عرفى مى‌باشد.

عنوان٩٤

در اين عنوان از مفهوم قاعدؤ معروف «حمل فعل مسلمان برصحت» بحث مى‌شود. ايشان در آغاز مى‌فرمايد: اين قاعده از ضروريات به شمار مى‌آيد؛ از اين رو بى نياز از دليل است؛ در عين حال بيش از هفده دليل را از جمله اجماع،روايات و آيات اقامه مى‌كند. آنگاه در مقام تبيين مفهوم آن چنين آورده است:

١ـ اگر كار يا گفتارى از مسلمان سرزند حمل برواقع مى‌شود، به اين معنا كه‌فاعل، آنچه را واقع مى‌پنداشته گفته و يا انجام داده است. و در اين جهت تفاوت نمى‌كند اين گفته و كار مطابق با واقع باشد و يا نباشد. ثمرؤ اين قاعده بر طرف كردن گناه از مسلمان مى‌باشد. بنابر اين قاعده، بايد فعل مسلمان را حمل برصحت كرد هر چند با حمل كردن آن بر قيود و شرايطى كه موجب رفع معصيت باشد. مثلا اگر شخصى در روز ماه