كاغذ و رقم نوشته شده روى آن ـ كه هر دو از اوصاف ذاتى پول هستند ـ مى‌باشد و قدرت خريد در مثليت پول كاغذى هيچ دخالتى ندارد. بنا بر اين ضرورى مى‌نمايد كه ما بحث را در دو مقوله پى گيريم: يكى در اصل مثلى بودن پول؛ ديگر در اينكه پول در چه نوع اوصافى مثلى است.

پول‌هاى امروزى ماهيتاً مثلى‌اند

در آغاز بحث گفته شد كه مثلى و قيمى، دو اصطلاح شرعى نيستند؛ يعنى معنا و مقصود ازآن در ادلؤ شرعى وارد نشده بلكه از ناحيه فقيهان بيان شده است. مقصود از آن، همان معنايى است كه عرف از آن مى‌فهمد؛ از اين رو مصاديق آن، به حسب زمان ،مكان و كيفيت تغيير مى‌يابد.

آنچه اهميت دارد كشف ارتكازات ذهنى عرف و عقلا نسبت به اشياى مثلى است.بدين منظور مى‌توانيم از ابزار و امكانات علمى و يا نظريات و تئورى‌هاى روشن علوم ديگر كمك بگيريم.

با اين بيان، براى اينكه روشن شود كه اسكناس مال مثلى است يا قيمى يا اينكه اساساً ماهيت سومى دارد، از دو جهت ، اين بحث را پى گيرى مى‌كنيم:

الف. با استفاده از پيشينؤ تاريخى پول.

ب. از طريق تعريفى كه براى مثلى صورت گرفته است.

الف. بررسى پيشينه تاريخى پول

يكى از مطالبى كه لازم است هماره مورد توجه قرار گيرد،علت و چگونگى وارد شدن شى‌ء سوم در مبادلات ـ كه بعدها پول نام گرفت ـ مى‌باشد.

تلاش مى‌كنيم تا واقعيت آن شئ سوم و عملكرد آن را آن طورى كه بوده و هست كشف نماييم؛ تا در پى آن، قضاوت ما پيرامون ماهيت آن از جهت مثلى يا قيمى بودن آسان گردد.