گفتنى است كه بحث از مثلى يا قيمى بودن پول صرفاً آثار حقوقى ندارد؛ بلكه در روابط اقتصادى افراد و انواع عملكرد بانكها به ويژه بانك مركزى تأثير بسزايى دارد. بنا بر اين مسؤولان پولى و اقتصادى،بدون توجه به نتايج اين گونه بحثها در نظام بانكدارى اسلامى در دستيابى به اهداف اقتصادى و پولى توفيق چندانى نخواهند يافت؛ اگر چه در نظام بانكدارى ربوى هيچ گونه نيازى به طرح چنين مباحثى نيست.

ما در مورد اينكه پول كاغذى(اسكناس) كنونى مثلى است، به نقل گفتار چند نفر از محققان اكتفا كرده، آنگاه با توجه به ضابطه‌اى كه براى باز شناخت مثلى و قيمى بيان نموديم،نظر خود را بيان خواهيم كرد.

الف. آية‌اللّه‌ شهيد صدر(ره) مى‌نويسد:

پولهاى كاغذى اگر چه مال مثلى مى‌باشند، ولى مثل آن، صرفاً همان ورق و قيمت ظاهرى آن نمى‌باشد، بلكه هر آن چيزى كه قيمت واقعى آن را مجسم و بيان كند،مثل پول محسوب مى‌شود. بنا بر اين اگر بانك هنگام بازپرداخت سپرده‌ها به سپرده گذاران به مقدار قيمت حقيقى آنچه را دريافت كرده بود، پرداخت كند،مرتكب ربا نشده است. (١٧)

از كلام اين شهيد بزرگوار،دو مطلب به دست مى‌آيد: اولاً پول كالاى مثلى است. و ثانياً قدرت خريد پول نيز از اوصاف دخيل در مثلى بودن پول به شمار مى‌رود.

ب. گفتار بعضى هم ناظر به آن است كه اگر چه پول كاغذى فعلى مثلى هست، اما مثلى در اوصاف ذاتى است نه اوصاف نسبى. زيرا قدرت خريد پول از اوصاف نسبى است؛نه ازاوصاف ذاتى . در كتاب «پول در اقتصاد اسلامى» آمده است:

ماليت پول اعتبارى، از نوع مثلى است و در فقه احكام مال مثلى بر آن مترتب مى‌گردد... اما چه چيزى مقوم مثليّت است؟ ارزش اسمى يا قدرت

(١٧)الاسلام يقود الحياة، ش٦، ص١٩.