فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٢ - سيرى در كتاب العناوين(٢) محمد رحمانى

مرتهن، مستأجر و وكيل.

٣ ـ دليل بر ضامن نبودن امين عبارتست از:

الف. روايت معروف «ليس على الامين الاّ اليمين. بر شخص امين جز قسم چيزى نيست».

ب. اجماع.

ج. امين مشمول عنوان محسن است از اين رو قاعدؤ احسان نيز دلالت دارد بر عدم ضمان او.

د. ضمان شخص امين موجب سدّ راه امانت دارى مى‌شود.

هـ. ضمان امين ضرر بر امين است.

عنوان٦٦

از جمله مسقطات ضمان، اقدام مالك بر اسقاط احترام مال و نفى عوض مى‌باشد.

١ ـ دليل بر نفى ضمان در اين صورت اين است كه سبب ضمان احترام مال مسلمان است؛ و با اسقاط احترام مال از سوى مالك،معلوم مى‌گردد كه او به تصرف بدون عوض در آن مال،رضايت دارد.

ازديگر سو ضمان براى جلوگيرى از ضرر بر مالك است و با اقدام مالك بر اسقاط احترام ضرر منتفى مى‌گردد. دليل سوم بر نفى ضمان با اقدام، اجماع است.

٢ ـ فقها در موارد فراوانى به قاعده اقدام استدلال كرده‌اند از جمله:

الف. هر گاه مشترى از بايع فضولى جنس را بخرد در حالى كه به فضولى بودن بايع آگاه باشد.

ب. شخصى كه واجد شرايط عقد است با شخصى كه شرايط عقد را ندارد مانند: مجنون و صبى معامله كند.

ج. در صورتى كه زن پيش از دخول مرتد شود.

هـ. هر گاه زوجه ناشزه گردد.