فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١ - متولى سهم امام(ع) آیت الله محمد یزدی
علامه حلّى (٦٤٧ـ٧٢٦) در تبصره،كتاب الزكاة،باب پنجم در خمس، مىفرمايد:
خمس به شش سهم تقسيم مىشود: سهم خدا، رسول و ذى القربى اين سه سهم از آن امام و سه سهم ديگر از آن مسكينان و يتيمان و ابن سبيلهاى بنى هاشم است.
در ارشاد مىگويد:
خمس به شش حصه تقسيم مىشود، سه سهم آن از آن امام(ع) و سه سهم ديگر از آن مسكينان و ابن سبيلها و يتيمان مؤمن بنى هاشم است... و انفال كه عبارت است از همؤ زمينهاى موات و... از آن امام مىباشد. در زمان حضور، امام به صلاحديد خود در آن تصرّف مىكند و تصرّف در حقّ او جايز نيست مگر با اجازه وى و اگر كسى با اجازه تصرّف كند بايد مقدار مصالحه را به او بپردازد. در زمان غيبت، سهمى كه امام در اموال ما دارد در خصوص ازدواج،مسكن و تجارت، به ما (شيعيان) بخشيده شده است و در خصوص اين سه مورد، پرداخت سهمهاى مسكينان و يتيمان و ابن سبيلها نيز واجب نيست. امّا در غير از سه مورد مذكور، بايد سهم اصناف سه گانه (مسكين و يتيم و ابن سبيل) به خودشان داده شود و سهم اختصاصى امام هم، تا زمان ظهورش نگهدارى شود، يا كسى كه شايستگى نيابت او را دارد، در راستاى تكميل معاش اصناف سه گانه، آ ن را خرج كند. اگر غير حاكم شرع چنين كند،ضامن است.
علاّمه در تلخيص المرام، پس از بيان موارد وجوب خمس مىفرمايد:
خمس به شش سهم تقسيم مىشود. سه سهم به امام و سه سهم به يتيم و مسكين و ابن سبيلهاى بنى هاشم تعلّق دارد... در زمان حضور امام، سهم اينها نيز به امام داده مىشود تا آن را ميان ايشان تقسيم كند و ـ بـنا بر يك نظرـ اضافه بر نياز ايشان به امام تعلّق مىگيرد.
اگر سهم آنها كفاف زندگى آنها را نكرد،امام موظّف است كمبود ايشان را