فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨ - متولى سهم امام(ع) آیت الله محمد یزدی
(امام) سه سهم دارد. دو سهم از باب وراثت و يك سهم هم، خدا به او اختصاص داده است. پس نصف خمس به طور كامل از آن اولى الامر است و نصف ديگر آن مال يتيمان و مسكينان و ابن السبيلهاى اهل بيت(ع) مىباشد. (٥)
غير از اين سه روايت، روايتهايى به اين مضمون در باب خمس وسايل الشيعه وجود دارداز جمله: از امير مؤمنان على(ع)نقل شده است:
نحن و اللّه الذين عنى اللّه بذى القربى و الذين قرنهم اللّه بنفسه و بنبيّه.
به خدا سوگند ما مصاديق «ذى القربى» هستيم كه خداوند در قرآن آنان را همطراز خدا و رسول دانسته است. (٦)
تاكنون در باره اللّه، رسول و ذى القربى كه در آيه شريفه حرف جرّ «لام» بر سر آنها آمده است سخن گفتيم، امّا گروههاى سه گانه ديگر (يتامى، مساكين و ابن سبيل) هر چند «لام» ندارند امّا با حرف «واو» بر ذى القربى عطف شدهاند تا مشخّص شود منظور، ايتام و مساكين و ابن سبيلهاى اهل بيت است نه هر يتيم، مسكين و ابن سبيلى. آنان بدون اينكه در مالكيت خمس شريكى داشته باشند، مستحقّ آن هستند و پرداخت حقّ آنها و تقسيم آن ميان ايشان، بر عهدؤ امام است نه خود مكلّف.
امّا اگر مراد مطلق ايتام و مساكين و ابناى سبيل باشد،نصف خمس به آنان اختصاص دارد و ذى القربى در صورت نيازمندى، بر ديگران اولويت دارند و بر آوردن نياز آنان به امام(ع)يا نايب او اختصاص ندارد بلكه هر مكلّفى با رعايت اين اولويّت،حقّ آنان را ادا مىكند و مكلّف در مورد ذى القربى بدون اجازه امام مىتواند، حق آنان را ادا كند.آرى، بيان شد كه منظور از يتامى،مساكين و ابن سبيل، يتيمان و مسكينان و ابن سبيلهاى اهل بيت است و كسى جايگزين آنان نمىشود. بنا بر اين پرداخت سهم امام (معروف به سهم سادات) به امام(ع)واجب است.
(٥)همان، روايت ٨.
(٦)همان، روايت ٤.