دادن سهم ذى القربى به پيامبر در زمان حيات او واجب است تا براساس آيه شريفه: {وآت ذى القربى حقه... } (٢)حق آنان را ادا يا بين آنان تقسيم كند. پس از ارتحال آن حضرت، پرداخت سهم ذى القربى به امام معصوم به عنوان جانشين پيامبر، واجب است تا هر گونه كه صلاح بداند در آن تصرف كند، اگر معتقد باشيم كه منظور از ذى القربى همان امام معصوم بوده يا امام معصوم مصداق بارز آن باشد.

از مطالب مذكور روشن مى‌شود كه بايد سهام سه گانه، خدا و پيامبر و ذى القربى، بعد از وفات پيامبر به امام معصوم داده شود تا در آن تصرف كند و در راههاى آن كه عبارتند از: رضاى خدا، رسالت پيامبر و امامت خود به مصرف برساند. اين‌سهام سه گانه به سهم امام معروف است. هر چند امام(ع) بــه عنوان ولى اللّه‌ و جانشين رسول و وصى او آ ن را تملك مى‌كند، اماّ هر طور صلاح بداند در آن تصرّف مى‌كند.

در اين زمينه سخنى جز آنچه گفتيم وجود ندارد، چون خود امام(ع) نسبت به حق خود از ديگران آگاهتر و بيناتر است. هر چند نظر نزديك به واقع اين است كه سهم هر كدام از گروههاى سه گانه در امور مربوط به خود آنها صرف شود. اگر چه اختصاص دادن سهمى از خمس براى خدا، اعتبار محض است، زيرا وى مالك آسمانها و زمين و همه چيز مى‌باشد، امّا اين مطلب بدان معناست كه لازم است آن سهم در راه نشر دين او و هدايت بندگانش صرف شود. همچنين در سهم رسول نيزنياز رسالت به مال براى هدايت و ارشاد و ابلاغ، در نظر گرفته شده است. در عنوان امام و ذى القربى نيز چنين است، پس ناگزير اموال (خمس) بايد در موارد خاصّ خود خرج شود تا به نوعى به دين خدا، رسالت و امامت بازگشت كند، چرا كه دخالت صفت در حكم مشعر به علّيت است.

در هر حال با استفاده از نصّ صريح آيه شريفه ٤١ سوره انفال، نصف خمس (سه سهم)، بعد از پيامبر از آن امام معصوم است كه در زمان حيات و حضور بايد آن را به امام

(٢) اسراء،٢٦.