تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٤٢ - اين هم يك قانون روانى با اهميت كه هنگامى كه يكى از فعاليتهاى روانى سركوب شود ، فعاليت ديگرى قدرت بيشتر پيدا مى كند

پس از مكشوف ساختن آرزوها واميال پس رانده شده ، معلوم گرديده است كه قسمت بزرگى از آنها داراى مبانى وريشه هاى جنسى بوده‌اند وبا در نظر گرفتن آنها مى توان تاريخ وحوادث مؤثر زندگى بيمار را تشخيص داد . » [١] اين مطلب را دكتر صبرى جرجيس در معماى پسيكوپاتيك نيز از مكتب روان كاوى نقل نموده ومى گويد : « انسان مبتلا به بيمارى سيكو پاتيك يا سايكو پاتيك ، كسى است كه نتوانسته است من طبيعى را به من اجتماعى در دوران كودكى مبدل نمايد او در اجتماع هنوز مانند كودك راه مى رود » [٢] اين روان كاوان كه حقيقتى را در جنگل انبوه قلمرو درونى پيدا كرده بودند ، تدريجا به نتايج مثبت بسيار عالى نظرياتشان قناعت نكرده خود آنان وپيروانشان ، چنان عاشق مستغرق در نظريه ى خويش گشتند كه قيچى بسيار بزرگ وخيالى پيدا كردند وهمهء انسان را از آن حقيقت دريافت شده بريدند واو را تنها در غرايز طبيعى خلاصه كردند وساير فعاليتهاى درونى را به عنوان مزاحم آن غرايز معرفى نمودند . بهر حال آن چه كه در عالم درونى انسان مشاهده مى شود تحرك ديناميكى حيات به وسيلهء غرايز گوناگون است كه مى خواهد از هر سدى كه سر راهش بوده باشد نفوذ كند وبه فعاليت خويش ادامه بدهد .
از طرف ديگر حقايق وواقعيات ديگرى وجود دارد كه به وسيلهء تحرك ديناميكى عقل وانديشه براى انسان مطرح مى گردد .
اين دو تحرك بدون مهار قانونى از طرف شخصيت آدمى به تصادم وبرخورد شكننده ومختل كننده منجر مى شود واين تضاد از قانون سه پايه هگل ( تز وآنتى تز وسنتز ) تبعيت نمى كند ، بلكه اين تضاد به نابودى يكى از طرفين ويا اختلال هر دو طرف مى انجامد . رهبرى اين دو تحرك بسيار نيرومند به وسيله شخصيت را در مرحلهء تشكل عناصر متنوع ومتضاد نيز مى توان ديد كه پديدهء حيات آن عناصر متنوع را

[١] انديشه هاى فرويد ادگارپش ، ص ٢٥ . .
[٢] معماى رفتار سيكو پاتيك ، صبرى جرجيس ، ص ٧ . .