تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٠١ - عالىترين اعتدال و بنيان كه در خلقت انسانى به كار رفته است
١ - رشته هاى متنوع علم تشريح كه مخصوصاً در دوران اخير براى ما عظمتى را در ساختمان كالبدى انسان نشان مى دهد كه حقيقتا محير العقول است .
هر يك از ساختمان چشم ، گوش ، بينى ، دستگاه گوارش وهاضمه وزبان وتارهاى صوتى وقلب وجريان شگفت انگيز خون ووجود عوامل دفاع كننده از مضرات گوناگون . . . وصدها پديده هاى بهت انگيز روشنترين دليل به احسن التقويم است كه در خلقت آدمى به كار رفته است .
٢ - درست است كه مغز وسلولها واعصاب وتشكيلات اسرار آميز مغز نيز جزئى از كالبد مادى آدمى است ، ولى چنان عظمتى در آفرينش مغز وجود دارد كه با اين همه پيشرفت علوم تشريح وفيزيولوژى ، هنوز به اعتراف متخصصين موضوعات مزبوره يك صدم مصالح وكار وخواص مغز حتى از نظر طبيعى محض كشف نشده است .
٣ - رشته هاى متعدد ومتنوع فيزيولوژى ( علم الاعضاء ) نيز توسعهء سرسام آور ونامحدود پيدا كرده وهر روزى كه مى گذرد ، تازه بلكه تازه هاى اعجاب انگيزى در علم مزبور بروز مى كند .
٤ - مسائل روانى مربوط به تاثيرات وتاثرات از قلمرو وفيزيولوژيكى آدمى حد ونهايتى براى خود نمى شناسد وهمه اين معلومات ومعارف در صحنهء ساختمان مادى وطبيعى آدمى كه هزاران كتاب در بارهء آنها نوشته شده با اين حال گاهى با اين جمله كه متخصصين مى گويند : - كه هنوز ما در مقدمات شناخت طبيعت انسان بسر مى بريم ، رو برو مى گرديم .
اما در مقابل عظمتى كه در استعداد آدمى در ميدان معنويات به معناى عمومى وجود دارد ، چيزى جز سكوت در مقابل آن عظمت سراغ نداريم . زيرا وقتى كه موضوع جان وروان يا روح به ميان كشيده مى شود ، اندازه گيرىها از كار مى افتد ، محدوديتها در هم مى شكند ، قوانين واصول طبيعت در كنار ايستاده وبه تماشاگرى پردازند . . . مثلًا در موقع احساس لذت ، يك نمود معين فيزيولوژيكى در صحنهء كالبد مادى آدمى