تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٠٧ - آيه

در حال واقعيابىها نخست به واقعيات جهان هستى متعلق مى شود ، سپس با يك آگاهى روحى وعقلانى رهسپار مبدء اعلاى جهان هستى مى گردد ، در صورتى كه ذكر خداوندى نخست راه انديشه را به بارگاه مبدء اعلاى هستى باز ميكند وسپس به طرف جهان هستى سرازير مى گردد .
دليل نقلى الهى - اول - همان آيهء « الذين يذكرون الله » است كه در عنوان آيه متذكر شديم وديديم كه خداوند خردمندان را ذكر كنندگان خدا وانديشمندان در جهان هستى معرفى فرموده است ، بدون اين كه يكى را بر ديگرى از نظر معنا مقدم بدارد .
دليل نقلى الهى دوم - روايات معتبرى است كه خود تفكر را عبادت معرفى مى كند ، مانند روايت على بن موسى الرضا عليه السلام كه فرمود :
« ليس العباده كثره الصيام والصلاه ، انما العباده كثره التفكر فى امر الله . » [١] ( عبادت فراوانى روزه ونماز نيست ، بلكه عبادت تفكر فراوان در امر خداوندى است ) .
مسلم است كه امر خداوندى شامل همهء جهان هستى با اجزاء وارتباطات گوناگونش مى باشد ومانند روايت ديگرى از امير المؤمنين عليه السلام كه به فرزندش امام حسن مجتبى فرمودند كه :
« انما العباده كثره التفكر فى صنعة الله . » [٢] ( جز اين نيست كه عبادت تفكر زياد در عالم آفرينش الهى است ) .
آيات مربوط به مطلوبيت ولزوم ذكر خداوندى در قرآن مجيد خيلى فراوان است ، از اين جهت معلوم مى شود كه ذكر خداوندى اهميت فوق العاده‌اى دارد كه نبايد از آن غفلت كرد . وبا نظر به انواع ذكر پنهانى وآشكار وقلبى و

[١] سفينه ، قمى ، ج ٢ ص ٣٨٢ . .
[٢] سفينه ، ج ٢ ص ٣٨٢ . .