إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَ هذَا النَّبِيُّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا آل عمران ٦٨ نزديكترين و سزاوارترين مردم بابراهيم همانا كسانى هستند كه از او پيروى و متابعت عملى نموده و اين پيامبر و مؤمنين هستند. سپس حضرت فرمود. ولى و دوست محمد كسى است كه اطاعت خدا را بنمايد گرچه نسبتش با آن حضرت خيلى دور باشد. و دشمن محمد كسى است كه معصيت خدا كند گر چه از لحاظ نسبت خيلى نزديك به آن حضرت باشد.

بيان در بيشتر نسخه‌ها اعلمهم ذكر شده (داناتر) ولى لفظ اعملهم (عامل‌تر) صحيح‌تر است همان طورى كه تتمه سخن حضرت گواه است (چون در آيه شريفه كه براى شاهد كلام آورده است صحبت از متابعت و پيروى است) نه از علم و دانائى مگر اينكه مقصود از اعلم علم كامل و توام با عمل باشد.

٥٦- نهج البلاغه. امير مؤمنان ٧ فرمود. چه قدر فاصله و فرق است بين اين دو عمل؟- كارى كه لذتش ميرود و تبعات و آثار شومش باقى ميماند- و كارى كه رنج و زحمتش ميرود و اجر و پاداشش باقى ميماند.

و فرمود. بر شما باد باطاعت آن خدائى كه هيچ گونه بهانه و عذرى كه جاهل بودم و نميدانستم پذيرفته نميشود.

و فرمود. كسى كه متذكر و متوجه اين سفر طولانى باشد خود را آماده خواهد كرد.

و فرمود. خداوند متعال اطاعت و عبادت را غنيمت و دستاورد زيركان قرار داده در همان حالى كه عاجزان و ناتوانان تفريط و در عمل كوتاهى مينمايند. و فرمود. بترس از اينكه خدا تو را در كنار معصيت و گناه به‌بيند و در كنار اطاعت تو را نبيند كه در نتيجه از زيانكاران خواهى شد و هنگامى كه قوى و نيرومند شدى قدرت و قوتت در انجام اطاعت الهى باشد و اگر ضعيف هستى از انجام و ارتكاب گناه ناتوان و ضعيف باش. و فرمود اعتماد و پشت‌گرمى بدنيا با آن وصفى كه آن معاينه ديده مى‌شود جهل و نادانى است و كوتاهى و مسامحه در عمل نيك با اينكه وثوق و اطمينان به پاداش هست. غبن و زيانكارى است.

اعتماد و خوش‌بينى بكسى پيش از امتحان و آزمايش عجز و ناتوانى است. و فرمود: عمل خير را انجام دهيد و هيچ كار خوبى را كوچك و بى‌ارزش نشماريد كه همان كوچكش بزرگ و اندكش زياد است و كسى نگويد كه فلانى براى انجام كار خير سزاوارتر است (من كه چيزى ندارم و يا كسى نيستم پولدارها و قدرتمندها و ديگران بايد اين كارها را بكنند) چنين نگوئيد كه بخدا سوگند چنين هم مى‌شود (ديگران موفق بعمل خير ميشوند و در نتيجه تو محروم ميمانى) چون خير و شر اهلى دارد پس آنچه كه از اعمال نيك و خير را ترك كنيد اهلش او را انجام ميدهد و همچنين اگر عمل بد و شرى را ترك كرديد اهلش او را انجام‌