درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٩٥ - شرح
امام عليه السّلام در پاسخ فرمود بنويس
(بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ)
و كلام امام على بن الحسين عليهما السّلام را نقل فرمود كه از حديث قدسى مقام كبريائى است از جمله اينكه فرمود
(يا ابن آدم بمشيئتى كنت انت الذى تشاء و بقوتى اديت فرائضى)
. ساحت كبريائى در مقام منت بر بشر است كه اراده و مشيت او در اثر و پرتو مشيت قاهره كبريائى است و از جمله موهبتها كه به بشر فرموده او را صاحب اراده و مشيت نموده و نيروى و فضيلتى است كه اختصاص به بشر دارد كه اساس سعى و كوشش او قرار داده است و با اين نيرو ميتواند بشر به حركت جوهرى خود ادامه دهد و در داشتن نيروى اراده و اختيار مجبور خواهد بود يعنى خواه ناخواه بشر در اثر نيازهاى بىشمار كه هر لحظه باو متوجه مىشود ناگزير بايد نيروى اراده و اختيار خود را بكار برد و رفع نقص و نياز خود را بنمايد.
و نيز محتمل است از نظر مبالغه مشيت ساحت كبريائى است كه در بشر بظهور رسيده است زيرا نيروى اراده و اختيار حد وجودى نيروى عاقله و فعليت روان انسانى است و هر لحظه بطور تجدد امثال روح عاقله به بشر ارزانى و موهبت مىشود و ظهور آن حركت و سير و سلوك بر پايه اراده و اختيار استوار است همچنان كه مرتبه نازل روح نفس ناطقه است كه هر لحظه بهر يك از حواس ظاهرى نيرو مىبخشد و از طريق نيروى سامعه مثلا روح مىشنود و از طريق نيروى باصره با موجودات خارجى روح تماس ميگيرد و با اشياء خارجى آشنا مىشود همچنين فيوضات مقام كبريائى است كه هر لحظه روح و روان انسان را فرا ميگيرد و از طريق نيروى روح و عاقله بهر يك از حواس ظاهرى نيز پرتو مىافكند.
بالاخره نيروى اراده و حركت بشر قائم و پرتوى از اراده قاهره كبريائى است و ناگزير ربط و پرتوى از مشيت قاهره خواهد بود.
همچنانكه آيه كريمه «وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ» ناظر باين حقيقت است كه مشيت و نيروى اراده بشر كه فعليت و حركت و جهش و كمال بشرى است پرتوى از مشيت قاهره است.