درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٧٢ - شرح
و از جمله شاهد اين نيروى غيبى آنست كه چنانچه معروف و امر خيرى را بشنود و يا بفهمد بدون ترديد خواهد پذيرفت و آن را خواهد قبول كرد و همچنين از هر امر منكر و محرمى اجتناب خواهد نمود.
بالاخره در اثر صلاحيت ذاتى و فطرى و نيز صلاحيت اكتسابى حق تعالى نورى را از غيب در قلب او افاضه خواهد فرمود و در اثر تابش نور قدرت و احاطه شهودى خواهد يافت و بر حسب قوه نظريه نيرومند گشته همچنانكه بر حسب قوه عملى و تقوى نيرومند خواهد بود همچنانكه از آن رسول صادع صلّى اللَّه عليه و آله تعبير فرموده بجمله
(اوتيت جوامع الكلم)
و از آن نيز تعبير بنور ايمان كامل مىشود كه بر قلب اهل ايمان كامل افاضه مىشود و نيز حكماء از آن تعبير بعقل بالفعل و نيز عقل بسيط نمودهاند و بالاخره لطيفه ملكوتيه الهى است حائز علم و عرفان خواهد بود و در آغاز نيروى فطرت ساده و فاقد هر گونه صورت ادراكى و عملى است و از آن مرتبه ابتدائى آن تعبير بعقل هيولى مىشود و در صورتى كه در مقام كسب معلومات بر آيد و از اوليات پى بحقايق و ثانويات ببرد كه از آن مرتبه تعبير به عقل بالملكه مىشود و چنانچه به تحصيل ادامه دهد نيروى شهود و افزوده و بمعلومات زيادترى دست يابد و از انتقال بفكريات و حدسيات بمعلومات و حقايقى دست يابد.
آنگاه صلاحيت خواهد يافت كه مقام ساحت ربوبى نور غيبى الهى و نور عقلى را بر قلب تابناك او افاضه فرمايد و در نتيجه بمقام كامل ايمان نايل خواهد گشت كه حقايق امور را بسهولت درك خواهد نمود و معقولات بسيارى را در دوره تحصيل كسب نموده همه را بسهولت احاطه خواهد يافت و بدون زحمت و فكر و تدبر بر آنها احاطه و استحضار خواهد يافت.
و مراد از كلمه جامعه همين نيروى غيبى است كه سبب استحضار معلومات مىشود بلكه همين نيروى سبب احاطه بحقايقى مىشود كه اشرف و افضل از صورت