درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٧ - قوله(ع) انى انا الله لا اله الا انا خالق الخير و الشر

و گمرهى را پيموده و نعمتهاى بيشمار خود را صرف ضلال نموده و بمقصد خود نائل آمده‌اند در صورتى كه نعمتهاى مادى و طبيعى و روانى كه مقام كبريائى از نظر ربوبيت در دسترس بشر قرار داده يكسان هستند و بلحاظ ديگر ساحت كبريائى آنان را اضلال فرموده باشد از نظر اينكه خود آنان پيمودن طريقه ضلالت و عناد را پذيرفته و هر لحظه آن را ابرام و تنفيذ نموده و بر حسب اراده و حركت ذاتى گمرهى و ضلالت را خواستار بوده و بمقصد و بكمال آنان را رسانيده است.

بديهى است كه كمال ذاتى هر موجودى منتها سير و حركت بسوى مقصدى است كه خودخواهان آنست و هر لحظه آن را با تمام وجود و نيروى درونى مسألت حالى و وجودى مى‌نمايد و نظر باينكه حركات ارادى و سير اختيارى بشر كه از درون روان او سرچشمه گرفته است حركت ذاتى و سير وجودى او خواهد بود بر اين اساس ذات و ذاتيات خود را كسب نموده است در صورتى كه كمال موهومى و خيالى خود او ميباشد.

و بر حسب آيه «إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها» ليعلم ان اللَّه عز و جل لا يحمل احدا شيئا قهرا و قسرا بل يعرضه عليه اولا فان توليه وليه و ان لم يتوله لم يوله و هذا من رحمة اللَّه و عدله.

فيوضات مقام كبريائى پاسخ درخواست محتاجان و نيازمندان است و هرگز ساحت كبريائى بطور قهر و قسر و بر خلاف خواسته بر موجودى تحميل نخواهد فرمود امرى را كه نخواسته و در آن بار تمام شئون وجودى خود مسألت ننموده باشد.

و اين لازم مقام ربوبيت و سعه رحمت بر حسب اقتضاء و مسألت و عدل است.

و بطور كلى فيوضات مقام كبريائى بر حسب اقتضاء و مسألت و شايستگى مورد است و مثال بارز و واضح آن موهبت روح و نيروى عاقله كه بهترين مواهب الهى و از نفخات قدس است و از آن در آيات كريمه و روايات تعبير بحكمت و عين ربط بساحت ربوبى شده است و بنام امانت و وديعت الهى آن را بر همه مراتب موجودات‌