درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٦٨ - شرح
٢- سيرت افعال اختيارى بشر بر اساس حركت جوهرى است بيان اين حقيقت بطور ساده آنست كه نظر باينكه هر فعل اختيارى از درون و بر حسب حكم و داورى و ترجيح فعل مثلا صادر مىشود ظهور سيرت روان در خارج خواهد بود و اثر فعل از شئون روان و ظهور آن در نظام خارج است و بر حسب اينكه موكل بر افعال صالح اهل ايمان كرام الكاتبين است تحليل آن چنانست كه فعل اختيارى صالح حركت است كه سيرت و صورت آن را فرشتگان يعنى صورت كتبى آن عمل صالح را مىنويسند و روان و روح فاعل مختار قابل صورت و سيرت عمل است كه كتابت در آن صورت ميگيرد و كتابت عبارت از سيرت عمل صالح است نه بطور عارضى كه زايد بر روان باشد چنين فرض كنيد كه كتابت عمل صالح بمنزله نورانيتى است كه فرشتگان بر روان فاعل مىتابند و نور را بر روان او افاضه مىنمايند در نتيجه عمل صالح بصورت نور در مىآيد كه جزء سيرت و كمال روان فاعل قرار ميگيرد نه بطور كتابت مثلا فيلم كه وجود كتبى و ارتسام عمل صالح است كه زايد و بطور ارتسام بر روان باشد بلكه آنچه فرشتگان مىنويسند بر لوح و روان فرض كنيد مانند نورانيتى است كه بروان بتابد و جزء صورت ذاتى و كمال روان درآيد.
خلاصه كتابت و صورت و سيرت عمل صالح اهل ايمان بر روان كه فرشتگان مأمور كتابت آن هستند بطور نقش و زايد بر روح و روان نخواهد بود بلكه سيرت و نورانيتى است كه بنوشتن كرام الكاتبين واهب الصور حق تعالى صورت نورانى بروان فاعل مختار از اهل ايمان افاضه ميفرمايد بر اين اساس فعل اختيارى و عمل صالح بطور تجدد از طريق كرام الكاتبين و فيض وجود واهب الصور بصورت وجود و تجدد امثال و كمال روح و نورانيت روان درمىآيد.
در نتيجه فعل صالح اهل ايمان بصورت حقيقت و ظهور كمال روح و روان خواهد شد. فعل صالح اختيارى اهل ايمان ظهور سيرت و حقيقت و كمال روح خواهد بود و منافات ندارد كه بر اساس تجسم اعمال در عالم قيامت نيز ظهور بيشترى