درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢١٩ - شرح

و وجود حقيقت واحده است و اختلاف آن دو باعتبار خواهد بود و تفاوت ميان انوار از طريق مراتب شدت و ضعف و نهايت شدت كه نور قائم بذات و لنفسه و بنفسه بوده و خواهد بود ساحت كبريائى ابدى قائم بذات و غنى بالذات است و مرتبه ديگر نازل از نور عرضى و نور لغيره هم چه ظل و سايه كه امر محسوس است.

از اين رو نور مانند وجود منقسم مى‌شود بنور لنفسه و نور لغيره مانند اجسام كه عرض لازم است مانند نور خورشيد و يا نور عرضى مانند نور قمر و يا مانند ادراكات قواى حسى و خيالى و عقلى زيرا هر صورت ادراكى و يا علمى ظاهر بذات و مظهر غير و همان مدركات خارجى مى‌باشد.

بالاخره حقيقت نور يا نور حقيقى و لنفسه و بنفسه يعنى قائم بذات است مانند واجب تعالى و ديگر نور لنفسه و بغيره يعنى قائم بغير مانند جواهر نورى و يا نور علوم و ادراكات و انوار حسى كه همه مراتب اين انوار كه بغيره و قائم بغير است هيچ يك نور قائم بخود نيستند بلكه قائم بواجب تعالى و بنور الانوار خواهند بود.

يعنى موجودات نورى هستند كه از ساحت كبريائى نور حقيقى بآنها افاضه شده و مجعول بجعل بسيط و داراى مراتب بى‌شمار خواهد بود و نورانيت هر مرتبه بالاتر شديدتر خواهد بود از نورانيت موجودات نازل مانند نورانيت خورشيد كه داراى مراتب بتناسب محل خواهد داشت هم‌چنانكه حقيقت وجود داراى مراتب شدت و ضعف بى‌نهايت خواهد بود كه مرتبه نازل آن هيولى و اجسام است.

از اين بيان استفاده شده كه نور حقيقى قائم بذات (لنفسه بنفسه) واجب تعالى كه مظهر موجودات و انوار قاهره و مدبره عقلى و نفسانى و قدسيان و ارواح قدسيه همه انوارى هستند از پرتو نور حقيقى مقام كبريائى كه او نور الانوار است و از طريق افاضه انوار يعنى افاضه وجود بمراتب بى‌شمار موجودات قاهره و قدسيان و ساير موجودات طبع از اين رو ساحت كبريائى منور آسمان و قدسيان و موجودات علوى است و هم‌چنين منور موجودات نازل ماديات خواهد بود.