درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٠٥ - شرح
شرح
از امام صادق (ع) بر حسب روايات كه ذكر شده سؤال مىشود از مفاد كريمه الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى امام (ع) پاسخ فرمود ساحت كبريائى بر هر موجودى از موجودات علوى و سفلى احاطه و استيلاء دارد و نظام جهان را تدبير مىنمايد و احاطه علمى و قدرتى بر هر موجودى دارد و در اثر نزول نيروى هستى همه را بسوى تكامل سوق ميدهد.
شايسته است آيه مورد تفسير قرار بگيرد آيه بيان صفت فعل ساحت كبريائى است پس از خلقت عوالم علوى و سفلى ارواح قدسيه رسولان و قدسيان فرشتگان و خلقت كرات بىشمار آنگاه آن عوالم را بسوى كمال سوق ميدهد زيرا تدبير و استيلاء عبارت از بكار بردن آفريده و سوق آن بسوى مقصدى كه غرض از آفرينش آنست بدين نظر تدبير و سوق بسوى كمال فرع خلقت و از شئون ادامه آفرينش است و خلقت به لحاظ آغاز آفرينش گفته مىشود و تدبير و سوق آن بسوى غرض بآنست كه عوالم مجردات و فرشتگان را واسطه فيض وجود اجراى تدبير قرار دهد باينكه دستورات صادر را در باره مراتب نازل و از جمله عالم طبع است اجراء نمايند.
عرش عبارت از شعار قدرت و نفوذ و تدبير است كه تعبير بصفت فعل مىشود و عبارت از وجود اطلاقى يعنى گسترش نعمت هستى است كه پيوسته و هر لحظه سر تا سر عوالم خلقت را فرا گرفته مانند شعاعى كه از آغاز بر صحنه عوالم امكان تابيده و پرتوى نيز از عوالم علوى و قدسيان گذشته بمراتب نازل و بعالم طبع بتايد و افاضه شود و آن را سرابى لرزان تا ابد نمايش دهد و استقرارى كه در اين صحنه پهناور ديده مىشود و بچشم ميخورد دليل گويائى است كه همه عوالم پيوسته بيكديگر بواقعيتى ثابت تكيه داده و استناد دارد.
بالاخره استيلاء ساحت كبريائى بر عرش امكان عبارت از تدبير و معيت قيوميه