درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٠٢ - قوله(ع) لا بالذات
متعلقات و معلومات بىنهايت آنها در نتيجه صفت علم و احاطه كبريائى واحد است بوحدت حقيقى ولى با اينكه معلوماتى بىنهايت است ضرر بوحدت حقيقى علم نخواهد داشت.
بيان احاطه علمى و شهودى ساحت كبريائى باشياء و موجودات و از پرتو علم بذات و بصفات قدس او است نه بعلم ديگر و آفريدگارى كه همه موجودات را از كتم عدم آفريده و هر لحظه بهر يك از بهره هستى سهمى بآنها ارزانى فرموده و آنها را بسوى غرض و مقصد سوق ميدهد بطور حتم بحقائق و شئون آنها احاطه علمى دارد همچنانكه قبل از خلقت بر همه آنها احاطه علمى داشته و محال است كه از غير كه مخلوق خود او است استفاده نمايد و امرى را كه بر آن احاطه دارد آگهى بيابد.
در نتيجه علم فعلى او واحد است بوحدت حقيقى و همان علم بذات و صفات كبريائى است كه به تبع بهمه اشياء و مخلوقات خود دارد و كثرت نامتناهى بودن اشياء ضرر بوحدت حقيقى و نورى علم نميرساند زيرا وحدت علم او عددى نيست بلكه وحدت آن مانند وحدت حقيقى وجود است كه از غواشى و ماديات مجرد است و از كثرت و بىنهايت بودن معلومات و مخلوقات در ذات كبريائى كثرت حاصل نمىشود زيرا كثرت معلومات امورى نيست كه بطور حلول در ذات رخ دهد كه ذات معرض قرار گيرد و نه بطور تركيب است كه معلومات جزء ذات فرض شود بلكه وحدت حقيقى است كه بذات كبريائى و از پرتو ذات است.
و عبارت از همه معلومات بىنهايت است كه معلوم بوجود نورى وحدانى مجهول الكنه است و اعلى از همه خواص عقلانى و نفسانى و طبيعى و مادى خواهد بود و غير قابل قياس بامرى است همچنانكه معدودات و مخلوقات بىشمارى سبب كثرت قدرت نخواهد بود.
در نتيجه ساحت كبريائى بر همه امور جزئيه خارجى و حوادث احاطه دارد با رعايت جزئيت و تشخصات و تغير آنها ولى بوجه كلى ثابت ازلى و غير متغير