درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٤١ - قوله عليه السلام قال المشيئة محدثة

مى‌آورد بدين نظر هر آفريده‌اى پرتوى و نمونه‌اى از علم و قدرت و مبدئيت مقام كبريائى است بدون اينكه واسطه ضميمه داشته باشد و گر نه تركيب و نقص لازم مى‌آيد هم چنان كه در خلق نيز نياز باراده و صلاح و حكمت كه از مبادى افعال اختيارى بشر است ندارد و حقيقت صفت فعل كه از تحقق موجود خارجى عقل مى‌فهمد و انتزاع مى‌نمايد كه مقام كبريائى آن را پديد آورده بدون اينكه نياز بصفتى داشته باشد فعل و حركتى عارض ساحت قدس نشده زيرا حركت از لوازم ماده و متقوم بقوه است و ساحت ربوبى منزه از نقص و امكان و قوه و تركيب و حركت است.

٢- مفاد آيه‌ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ‌ آنست كه مشيت و اراده كه از مبادى فعل اختيارى بشر است ظهورى از مشيت مقام كبريائى است و قائم بآن است از لحاظ اينكه ربط محض و آفريده او است و ساحت كبريائى صورت علمى و اعتقادى و ترجيح فعل و يا ترك را در روان فاعل مختار القاء و ايجاد فرموده در اين صورت مشيت و اراده قطعى استناد بفاعل مختار دارد بطور صفت ذاتى و روانى و بطور تجدد امثال هر لحظه صورت علمى بروان فاعل مختار القاء وجودى مى‌شود ولى استناد آن بساحت كبريائى از نظر خلق و موهبت صورت علمى و مشيت بفاعل است و از شئون فعل مقام كبريائى خواهد بود.

نتيجه اينكه مشيت ساحت كبريائى در طول اراده و مشيت فاعل مختار است و قيوم آنست بالاخره مشيت صفت فعل و خلق كبريائى است نه صفت ذات كبريائى بلكه مشيت فاعل كه معلول و اثر خلق كبريائى است صفت ذات و روان فاعل است خواه ناخواه تحقق مى‌پذيرد نه فعل روان فاعل است كه دور و يا تسلسل لازم بيابد بلكه بشر در صورت ترجيح راجح بفعل و يا ترك عملى و تصميم بآن حالت و صفتى بر او رخ ميدهد كه بدان سو روانه شود و آن امر راجح را بدست آورد و نقص خود را رفع نمايد و نام آن صفت مشيت و اراده و تصميم قاطع است كه حركت جوارحى و اقدام عملى ظهورى از آن صفت روانى مشيت و اراده است.