نهج البلاغه

لمحطه خاطفه عن سیره الإمام علیه السلام

موضوعات نهج البلاغه

مزایا هذه الطبعه

کلمه شکر

نداء لأمه الإسلام

الخطبه 1

الخطبه 2

الخطبه 3

الخطبه 4

الخطبه 5

الخطبه 6

الخطبه 7

الخطبه 8

الخطبه 9

الخطبه 10

الخطبه 11

الخطبه 12

الخطبه 13

الخطبه 14

الخطبه 15

الخطبه 16

الخطبه 17

الخطبه 18

الخطبه 19

الخطبه 20

الخطبه 21

الخطبه 22

الخطبه 23

الخطبه 24

الخطبه 25

الخطبه 26

الخطبه 27

الخطبه 28

الخطبه 29

الخطبه 30

الخطبه 31

الخطبه 32

الخطبه 33

الخطبه 34

الخطبه 35

الخطبه 36

الخطبه 37

الخطبه 38

الخطبه 39

الخطبه 40

الخطبه 41

الخطبه 42

الخطبه 43

الخطبه 44

الخطبه 45

الخطبه 46

الخطبه 47

الخطبه 48

الخطبه 49

الخطبه 50

الخطبه 51

الخطبه 52

الخطبه 53

الخطبه 54

الخطبه 55

الخطبه 56

الخطبه 57

الخطبه 58

الخطبه 59

الخطبه 60

الخطبه 61

الخطبه 62

الخطبه 63

الخطبه 64

الخطبه 65

الخطبه 66

الخطبه 67

الخطبه 68

الخطبه 69

الخطبه 70

الخطبه 71

الخطبه 72

الخطبه 73

الخطبه 74

الخطبه 75

الخطبه 76

الخطبه 77

الخطبه 78

الخطبه 79

الخطبه 80

الخطبه 81

الخطبه 82

الخطبه 83

الخطبه 84

الخطبه 85

الخطبه 86

الخطبه 87

الخطبه 88

الخطبه 89

الخطبه 90

الخطبه 91

الخطبه 92

الخطبه 93

الخطبه 94

الخطبه 95

الخطبه 96

الخطبه 97

الخطبه 98

الخطبه 99

الخطبه 100

الخطبه 101

الخطبه 102

الخطبه 103

الخطبه 104

الخطبه 105

الخطبه 106

الخطبه 107

الخطبه 108

الخطبه 109

الخطبه 110

الخطبه 111

الخطبه 112

الخطبه 113

الخطبه 114

الخطبه 115

الخطبه 116

الخطبه 117

الخطبه 118

الخطبه 119

الخطبه 120

الخطبه 121

الخطبه 122

الخطبه 123

الخطبه 124

الخطبه 125

الخطبه 126

الخطبه 127

الخطبه 128

الخطبه 129

الخطبه 130

الخطبه 131

الخطبه 132

الخطبه 133

الخطبه 134

الخطبه 135

الخطبه 136

الخطبه 137

الخطبه 138

الخطبه 139

الخطبه 140

الخطبه 141

الخطبه 142

الخطبه 143

الخطبه 144

الخطبه 145

الخطبه 146

الخطبه 147

الخطبه 148

الخطبه 149

الخطبه 150

الخطبه 151

الخطبه 152

الخطبه 153

الخطبه 154

الخطبه 155

الخطبه 156

الخطبه 157

الخطبه 158

الخطبه 159

الخطبه 160

الخطبه 161

الخطبه 162

الخطبه 163

الخطبه 164

الخطبه 165

الخطبه 166

الخطبه 167

الخطبه 168

الخطبه 169

الخطبه 170

الخطبه 171

الخطبه 172

الخطبه 173

الخطبه 174

الخطبه 175

الخطبه 176

الخطبه 177

الخطبه 178

الخطبه 179

الخطبه 180

الخطبه 181

الخطبه 182

الخطبه 183

الخطبه 184

الخطبه 185

الخطبه 186

الخطبه 187

الخطبه 188

الخطبه 189

الخطبه 190

الخطبه 191

الخطبه 192

الخطبه 193

الخطبه 194

الخطبه 195

الخطبه 196

الخطبه 197

الخطبه 198

الخطبه 199

الخطبه 200

الخطبه 201

الخطبه 202

الخطبه 203

الخطبه 204

الخطبه 205

الخطبه 206

الخطبه 207

الخطبه 208

الخطبه 209

الخطبه 210

الخطبه 211

الخطبه 212

الخطبه 213

الخطبه 214

الخطبه 215

الخطبه 216

الخطبه 217

الخطبه 218

الخطبه 219

الخطبه 220

الخطبه 221

الخطبه 222

الخطبه 223

الخطبه 224

الخطبه 225

الخطبه 226

الخطبه 227

الخطبه 228

الخطبه 229

الخطبه 230

الخطبه 231

الخطبه 232

الخطبه 233

الخطبه 234

الخطبه 235

الخطبه 236

الخطبه 237

الخطبه 238

الخطبه 239

الخطبه 240

الخطبه 241

الرساله1

الرساله2

الرساله3

الرساله4

الرساله5

الرساله6

الرساله7

الرساله8

الرساله9

الرساله10

الرساله11

الرساله12

الرساله13

الرساله14

الرساله15

الرساله16

الرساله17

الرساله18

الرساله19

الرساله20

الرساله21

الرساله22

الرساله23

الرساله24

الرساله25

الرساله26

الرساله27

الرساله28

الرساله29

الرساله30

الرساله31

الرساله32

الرساله33

الرساله34

الرساله35

الرساله36

الرساله37

الرساله38

الرساله39

الرساله40

الرساله41

الرساله42

الرساله43

الرساله44

الرساله45

الرساله46

الرساله47

الرساله48

الرساله49

الرساله50

الرساله51

الرساله52

الرساله53

الرساله54

الرساله55

الرساله56

الرساله57

الرساله58

الرساله59

الرساله60

الرساله61

الرساله62

الرساله63

الرساله64

الرساله65

الرساله66

الرساله67

الرساله68

الرساله69

الرساله70

الرساله71

الرساله72

الرساله73

الرساله74

الرساله75

الرساله76

الرساله77

الرساله78

الرساله79

الحکمه 1

الحکمه 2

الحکمه 3

الحکمه 4

الحکمه 5

الحکمه 6

الحکمه 7

الحکمه 8

الحکمه 9

الحکمه 10

الحکمه 11

الحکمه 12

الحکمه 13

الحکمه 14

الحکمه 15

الحکمه 16

الحکمه 17

الحکمه 18

الحکمه 19

الحکمه 20

الحکمه 21

الحکمه 22

الحکمه 23

الحکمه 24

الحکمه 25

الحکمه 26

الحکمه 27

الحکمه 28

الحکمه 29

الحکمه 30

الحکمه 31

الحکمه 32

الحکمه 33

الحکمه 34

الحکمه 35

الحکمه 36

الحکمه 37

الحکمه 38

الحکمه 39

الحکمه 40

الحکمه 41

الحکمه 42

الحکمه 43

الحکمه 44

الحکمه 45

الحکمه 46

الحکمه 47

الحکمه 48

الحکمه 49

الحکمه 50

الحکمه 51

الحکمه 52

الحکمه 53

الحکمه 54

الحکمه 55

الحکمه 56

الحکمه 57

الحکمه 58

الحکمه 59

الحکمه 60

الحکمه 61

الحکمه 62

الحکمه 63

الحکمه 64

الحکمه 65

الحکمه 66

الحکمه 67

الحکمه 68

الحکمه 69

الحکمه 70

الحکمه 71

الحکمه 72

الحکمه 73

الحکمه 74

الحکمه 75

الحکمه 76

الحکمه 77

الحکمه 78

الحکمه 79

الحکمه 80

الحکمه 81

الحکمه 82

الحکمه 83

الحکمه 84

الحکمه 85

الحکمه 86

الحکمه 87

الحکمه 88

الحکمه 89

الحکمه 90

الحکمه 91

الحکمه 92

الحکمه 93

الحکمه 94

الحکمه 95

الحکمه 96

الحکمه 97

الحکمه 98

الحکمه 99

الحکمه 100

الحکمه 101

الحکمه 102

الحکمه 103

الحکمه 104

الحکمه 105

الحکمه 106

الحکمه 107

الحکمه 108

الحکمه 109

الحکمه 110

الحکمه 111

الحکمه 112

الحکمه 113

الحکمه 114

الحکمه 115

الحکمه 116

الحکمه 117

الحکمه 118

الحکمه 119

الحکمه 120

الحکمه 121

الحکمه 122

الحکمه 123

الحکمه 124

الحکمه 125

الحکمه 126

الحکمه 127

الحکمه 128

الحکمه 129

الحکمه 130

الحکمه 131

الحکمه 132

الحکمه 133

الحکمه 134

الحکمه 135

الحکمه 136

الحکمه 137

الحکمه 138

الحکمه 139

الحکمه 140

الحکمه 141

الحکمه 142

الحکمه 143

الحکمه 144

الحکمه 145

الحکمه 146

الحکمه 147

الحکمه 148

الحکمه 149

الحکمه 150

الحکمه 151

الحکمه 152

الحکمه 153

الحکمه 154

الحکمه 155

الحکمه 156

الحکمه 157

الحکمه 158

الحکمه 159

الحکمه 160

الحکمه 161

الحکمه 162

الحکمه 163

الحکمه 164

الحکمه 165

الحکمه 166

الحکمه 167

الحکمه 168

الحکمه 169

الحکمه 170

الحکمه 171

الحکمه 172

الحکمه 173

الحکمه 174

الحکمه 175

الحکمه 176

الحکمه 177

الحکمه 178

الحکمه 179

الحکمه 180

الحکمه 181

الحکمه 182

الحکمه 183

الحکمه 184

الحکمه 185

الحکمه 186

الحکمه 187

الحکمه 188

الحکمه 189

الحکمه 190

الحکمه 191

الحکمه 192

الحکمه 193

الحکمه 194

الحکمه 195

الحکمه 196

الحکمه 197

الحکمه 198

الحکمه 199

الحکمه 200

الحکمه 201

الحکمه 202

الحکمه 203

الحکمه 204

الحکمه 205

الحکمه 206

الحکمه 207

الحکمه 208

الحکمه 209

الحکمه 210

الحکمه 211

الحکمه 212

الحکمه 213

الحکمه 214

الحکمه 215

الحکمه 216

الحکمه 217

الحکمه 218

الحکمه 219

الحکمه 220

الحکمه 221

الحکمه 222

الحکمه 223

الحکمه 224

الحکمه 225

الحکمه 226

الحکمه 227

الحکمه 228

الحکمه 229

الحکمه 230

الحکمه 231

الحکمه 232

الحکمه 233

الحکمه 234

الحکمه 235

الحکمه 236

الحکمه 237

الحکمه 238

الحکمه 239

الحکمه 240

الحکمه 241

الحکمه 242

الحکمه 243

الحکمه 244

الحکمه 245

الحکمه 246

الحکمه 247

الحکمه 248

الحکمه 249

الحکمه 250

الحکمه 251

الحکمه 252

الحکمه 253

الحکمه 254

الحکمه 255

الحکمه 256

الحکمه 257

الحکمه 258

الحکمه 259

الحکمه 260

فصل نذکر فیه شیئا من غریب کلامه المحتاج إلی التفسیر

الحکمه 261

الحکمه 262

الحکمه 263

الحکمه 264

الحکمه 265

الحکمه 266

الحکمه 267

الحکمه 268

الحکمه 269

الحکمه 270

الحکمه 271

الحکمه 272

الحکمه 273

الحکمه 274

الحکمه 275

الحکمه 276

الحکمه 277

الحکمه 278

الحکمه 279

الحکمه 280

الحکمه 281

الحکمه 282

الحکمه 283

الحکمه 284

الحکمه 285

الحکمه 286

الحکمه 287

الحکمه 288

الحکمه 289

الحکمه 290

الحکمه 291

الحکمه 292

الحکمه 293

الحکمه 294

الحکمه 295

الحکمه 296

الحکمه 297

الحکمه 298

الحکمه 299

الحکمه 300

الحکمه 301

الحکمه 302

الحکمه 303

الحکمه 304

الحکمه 305

الحکمه 306

الحکمه 307

الحکمه 308

الحکمه 309

الحکمه 310

الحکمه 311

الحکمه 312

الحکمه 313

الحکمه 314

الحکمه 315

الحکمه 316

الحکمه 317

الحکمه 318

الحکمه 319

الحکمه 320

الحکمه 321

الحکمه 322

الحکمه 323

الحکمه 324

الحکمه 325

الحکمه 326

الحکمه 327

الحکمه 328

الحکمه 329

الحکمه 330

الحکمه 331

الحکمه 332

الحکمه 333

الحکمه 334

الحکمه 335

الحکمه 336

الحکمه 337

الحکمه 338

الحکمه 339

الحکمه 340

الحکمه 341

الحکمه 342

الحکمه 343

الحکمه 344

الحکمه 345

الحکمه 346

الحکمه 347

الحکمه 348

الحکمه 349

الحکمه 350

الحکمه 351

الحکمه 352

الحکمه 353

الحکمه 354

الحکمه 355

الحکمه 356

الحکمه 357

الحکمه 358

الحکمه 359

الحکمه 360

الحکمه 361

الحکمه 362

الحکمه 363

الحکمه 364

الحکمه 365

الحکمه 366

الحکمه 367

الحکمه 368

الحکمه 369

الحکمه 370

الحکمه 371

الحکمه 372

الحکمه 373

الحکمه 374

الحکمه 375

الحکمه 376

الحکمه 377

الحکمه 378

الحکمه 379

الحکمه 380

الحکمه 381

الحکمه 382

الحکمه 383

الحکمه 384

الحکمه 385

الحکمه 386

الحکمه 387

الحکمه 388

الحکمه 389

الحکمه 390

الحکمه 391

الحکمه 392

الحکمه 393

الحکمه 394

الحکمه 395

الحکمه 396

الحکمه 397

الحکمه 398

الحکمه 399

الحکمه 400

الحکمه 401

الحکمه 402

الحکمه 403

الحکمه 404

الحکمه 405

الحکمه 406

الحکمه 407

الحکمه 408

الحکمه 409

الحکمه 410

الحکمه 411

الحکمه 412

الحکمه 413

الحکمه 414

الحکمه 415

الحکمه 416

الحکمه 417

الحکمه 418

الحکمه 419

الحکمه 420

الحکمه 421

الحکمه 422

الحکمه 423

الحکمه 424

الحکمه 425

الحکمه 426

الحکمه 427

الحکمه 428

الحکمه 429

الحکمه 430

الحکمه 431

الحکمه 432

الحکمه 433

الحکمه 434

الحکمه 435

الحکمه 436

الحکمه 437

الحکمه 438

الحکمه 439

الحکمه 440

الحکمه 441

الحکمه 442

الحکمه 443

الحکمه 444

الحکمه 445

الحکمه 446

الحکمه 447

الحکمه 448

الحکمه 449

الحکمه 450

الحکمه 451

الحکمه 452

الحکمه 453

الحکمه 454

الحکمه 455

الحکمه 456

الحکمه 457

الحکمه 458

الحکمه 459

الحکمه 460

الحکمه 461

الحکمه 462

الحکمه 463

الحکمه 464

الحکمه 465

الحکمه 466

الحکمه 467

الحکمه 468

الحکمه 469

الحکمه 470

الحکمه 471

الحکمه 472

الحکمه 473

الحکمه 474

الحکمه 475

الحکمه 476

الحکمه 477

الحکمه 478

الحکمه 479

الحکمه 480

1- فهرس الالفاظ الغریبه المشروحه حسب تعاقب ارقامها فی هذه المطبوعه

2- فهرسُ المَوضوعات العَامه مرتّبه عَلی حُرُوفِ المُعجَمْ

3- فهرس الخطب و أنواعها

4- فهرس الرّسائل و انواعها

5- فهرس الآیات القرآنیّه

6- فهرس الأحادیث النّبویّه

7- فهرس العقائد الدّینیه

8- فهرس الأحکام الشرعیّه

9- فهرس العبارات الشبیهه بالفلسفیه و الکلامیّه

10- فهرس التعالیم و الوصایا الاجتماعیّه

11- فهرس الأدعیه و الابتهالات

12- فهرس الأبیات الشعریه

13- فهرس الأعلام من الرّجال و النساء و القبائل و الطوائف و الشعوب

14- فهرس الحیوان

15- فهرس النبات

16- فهرس الکواکب و الأفلاک

17- فهرس المعادن و الجواهر

18- فهرس الاماکن و البلدان

19- فهرس الوقائع التاریخیه

20- الفهرس التفصیلی لموادّ الکتاب علی ترتیب صفحاتها فی هذه الطبعه

نهج البلاغه - صبحي صالح - الصفحة ٢٣ - مزایا هذه الطبعه

علی تلک الهنات و الأغالیط فیما أسّس علی شرح الإمام من طبعات، و إنّما اکتفینا بذکر ما بدا لنا أصحّ الوجوه بعد مراجعتنا أوثق المصادر، و لا مناص لنا هنا من سرد بعض هاتیک الأوهام علی سبیل المثال.

یقول علیّ علیه السلام: «و أنا من رسول اللّه کالضوء من الضوء» مشبّها نفسه - کما یوضح ابن أبی الحدید - بالضوء الثانی، و مشبّها رسول اللّه صلّی اللّه علیه و سلم بالضوء الأول و منبع الأضواء عزّ و جل بالشمس التی توجب الضوء الأول، فتصبح العباره بعد التصحیف «کالصنو من الصنو» و یمسی معناها: «الصنوان النخلتان یجمعهما أصل واحد، فإنما علی من جرثومه الرسول»[١]. و لو أن محمّد عبده قرأ شرح ابن أبی الحدید لهذه العباره لأخذ به إن اقتنع، أو لأشار إلیه إن لم یقتنع، لکنه لم یشر إلیه قط، و لعلّ بصره لم یقع علیه.

و یقول علیّ کرّم اللّه وجهه فی صفه قوم: «فتألّوا علی اللّه» و المراد أنهم حلفوا، من الألیه و هی الیمین، و إذا العباره عند الأستاذ الإمام «فتأوّلوا علی اللّه» غیر واضحه المعنی و لا بیّنه المدلول[٢]. و المرأه عقرب حلوه اللّسبه (أی اللسعه) باتت حلوه اللّبسه (أی حاله من حالات اللبس)[٣] ، و الرجل لم تظهر منه حوبه (و هی الإثم) صار «لم تظهر منه خزیه» تصحیفا[٤] ، و الرجل لا یؤمن علی جبایه (أی تحصیل أموال الخراج و غیرها) بات بعد التصحیف «لا یؤمن علی خیانه»[٥] مع أنّه فی الحاشیه یقرّر أن روایه «الجبایه» أظهر معنی!

و بهذه الملاحظه الأخیره نشیر إلی إثبات الشیخ عبده فی المتن ما یستحسن فی الحاشیه سواه نصا و شرحا: و من ذلک أنّه یثبت فی المتن: «و بنا انفجرتم عن السرار» و یشرحها فی الحاشیه ثمّ یقول: «و یروی أفجرتم، بدل انفجرتم» و هو أفصح و أوضح، لأن «انفعل» لا یأتی لغیر المطاوعه إلاّ نادرا، أما أفعل فیأتی لصیروره الشیء إلی حال لم یکن علیها... الخ» و ما أدری لما ذا أهمل الأفصح و الأوضح، و أثبت فی المتن ما کان فی نظره غیر فصیح![٦]